Prawo cywilne i rzeczowe

Dlaczego tak: Służebność gruntowa może polegać na obowiązku nieczynienia, co wynika z art. 285 § 2 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że służebność może polegać na prawie korzystania z nieruchomości w oznaczonym zakresie lub na obowiązku powstrzymania się od określonych działań. Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie, co wynika z art. 292 Kodeksu cywilnego, który dopuszcza nabycie służebności gruntowej przez zasiedzenie w przypadku jej faktycznego korzystania. Natomiast wygaszenie służebności gruntowej nie następuje decyzją organu, lecz na podstawie art. 293 Kodeksu cywilnego, który przewiduje wygaśnięcie wskutek niewykonywania przez 10 lat, ale wymaga orzeczenia sądu, a nie decyzji administracyjnej.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 285 § 2 i art. 292

Pułapka: Najłatwiej pomylić sposób wygaszenia służebności - wymaga on orzeczenia sądu, a nie decyzji administracyjnej.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2016-06-16, 2021-12-02).

Dlaczego tak: Zasiedzenie służebności gruntowej i służebności przesyłu jest dopuszczalne na podstawie art. 292 k.c., który stanowi, że służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepis ten stosuje się odpowiednio do służebności przesyłu na mocy art. 305(4) k.c. Natomiast prawo użytkowania nie może być nabyte przez zasiedzenie, gdyż ustawa przewiduje jedynie zasiedzenie własności i służebności, a nie innych praw rzeczowych.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 292 i art. 305(4)

Pułapka: Łatwo pomylić zasiedzenie służebności z zasiedzeniem własności, a także błędnie uznać, że użytkowanie można zasiedzieć, podczas gdy ustawa tego nie przewiduje.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2016-07-14, 2018-04-12).

Dlaczego tak: Samoistny posiadacz nieruchomości, który wzniósł na niej budynek w dobrej wierze, może w niektórych sytuacjach żądać, aby właściciel przeniósł na niego własność części nieruchomości zajętej pod budynek. Prawo to nie przysługuje w każdym przypadku, lecz tylko wtedy, gdy spełnione są określone przesłanki, takie jak wartość budynku przewyższająca wartość zajętej działki. Odpowiedź c jest błędna, ponieważ nie zawsze przysługuje takie roszczenie, a odpowiedź a jest błędna, gdyż wzniesienie budynku może mieć znaczenie dla praw do nieruchomości.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 231

Pułapka: Najczęstszym błędem jest uznanie, że roszczenie o przeniesienie własności przysługuje zawsze, podczas gdy ustawa uzależnia je od spełnienia dodatkowych warunków.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2016-07-14, 2021-06-24).

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami, właściwy organ, oddając nieruchomość gruntową w użytkowanie wieczyste, ustala termin trwania tego prawa. Pozostałe warunki, takie jak określenie sposobu korzystania z nieruchomości, mogą być ustalone, ale nie są obligatoryjne, a obowiązek odbudowy zabytków nie jest nakładany każdorazowo, lecz tylko w przypadkach przewidzianych przepisami.

Podstawa prawna: ustawa o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2026 poz. 399), art. 29 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić obligatoryjny obowiązek ustalenia terminu z fakultatywnym określeniem sposobu korzystania z nieruchomości.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2016-06-16, 2021-10-28).

Dlaczego tak: Nieruchomość można obciążyć ograniczonymi prawami rzeczowymi, do których należą m.in. służebności, w tym służebność osobista. Prawo użyczenia jest stosunkiem zobowiązaniowym, a nie prawem rzeczowym, więc nie może obciążyć nieruchomości. Zastaw jest prawem na rzeczy ruchomej lub prawie, a nie na nieruchomości (dla nieruchomości przewidziano hipotekę).

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 244 i art. 296

Pułapka: Łatwo pomylić prawa rzeczowe ograniczone ze stosunkami zobowiązaniowymi, które nie mają skutku rzeczowego.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2016-12-08, 2021-03-18).

Dlaczego tak: Prawo użytkowania wieczystego jest prawem zbywalnym i podlega dziedziczeniu, co wynika z art. 232 Kodeksu cywilnego. Prawo użytkowania ma charakter ściśle osobisty i nie może być przeniesione na inną osobę ani nie podlega dziedziczeniu, co wynika z art. 252 Kodeksu cywilnego. Służebność gruntowa jest związana z nieruchomością władnącą i nie może być przeniesiona samodzielnie, co wynika z art. 285 Kodeksu cywilnego.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 232, art. 252, art. 285

Pułapka: Łatwo pomylić zbywalność prawa użytkowania wieczystego z niezbywalnym prawem użytkowania, które ma charakter osobisty.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2016-12-08, 2017-09-21).

Dlaczego tak: Ograniczone prawa rzeczowe zostały enumeratywnie wymienione w Kodeksie cywilnym. Należą do nich m.in. hipoteka, która jest prawem rzeczowym obciążającym nieruchomość w celu zabezpieczenia wierzytelności. Najem i dzierżawa są natomiast stosunkami zobowiązaniowymi, które nie mają charakteru praw rzeczowych, gdyż nie obciążają nieruchomości, lecz kreują jedynie uprawnienia względne między stronami umowy.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 244

Pułapka: Łatwo pomylić prawa rzeczowe z prawami obligacyjnymi, gdyż najem i dzierżawa dotyczą nieruchomości, ale nie są prawami rzeczowymi.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2016-07-14, 2019-09-05).

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, najemcy lokalu mieszkalnego, który nie posiada uprawnień do nabycia z mocy ustawy, przysługuje pierwszeństwo nabycia lokalu po cenie obniżonej o 15% wartości rynkowej, pod warunkiem że umowa najmu została zawarta na czas nieoznaczony i trwała co najmniej 5 lat. Wartość lokalu wynosi 100 tys. zł, zatem cena nabycia wynosi 85 tys. zł (100 tys. zł minus 15% = 85 tys. zł). Odpowiedź a) jest błędna, bo nie uwzględnia ustawowego bonifikaty; odpowiedź c) jest błędna, bo 15 tys. zł to kwota bonifikaty, a nie cena nabycia.

Podstawa prawna: ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. 2025 poz. 826), art. 39 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić kwotę bonifikaty (15 tys. zł) z ceną nabycia, która wynosi 85 tys. zł.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2021-07-22, 2021-10-28).

Dlaczego tak: Umowa o dożywocie polega na przeniesieniu własności nieruchomości w zamian za dożywotnie utrzymanie zbywcy, które może przybierać różne formy, w tym świadczenia pieniężne lub świadczenia w rzeczach oznaczonych co do gatunku, a także może być realizowane na rzecz osoby bliskiej zbywcy. Przepis art. 908 Kodeksu cywilnego stanowi, że w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązuje się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie, co obejmuje wszelkie świadczenia odpowiadające potrzebom zbywcy, w tym pieniężne lub rzeczowe, a także może dotyczyć osoby bliskiej. Wszystkie trzy warianty są zatem dopuszczalne, gdyż nie ograniczają formy świadczeń ani kręgu uprawnionych.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 908

Pułapka: Łatwo uznać, że dożywocie obejmuje wyłącznie świadczenia w naturze na rzecz zbywcy, podczas gdy ustawa dopuszcza również świadczenia pieniężne i na rzecz osoby bliskiej.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2017-03-16, 2024-06-25).

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o ochronie praw lokatorów najemcę obciążają drobne nakłady związane z utrzymaniem lokalu w należytym stanie, w tym malowanie ścian oraz naprawa instalacji wewnętrznych. Naprawa windy nie należy do drobnych nakładów obciążających najemcę, gdyż jest to element wspólny budynku, za który odpowiada wynajmujący.

Podstawa prawna: ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. 2023 poz. 725), art. 6a

Pułapka: Łatwo pomylić zakres drobnych nakładów najemcy z obowiązkami wynajmującego dotyczącymi części wspólnych, takich jak winda.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2017-04-20, 2019-03-21).

Dlaczego tak: Ograniczone prawa rzeczowe zostały enumeratywnie wymienione w art. 244 Kodeksu cywilnego i obejmują użytkowanie, służebności, zastaw, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipotekę. Użytkowanie wieczyste nie jest ograniczonym prawem rzeczowym, lecz prawem rzeczowym o charakterze zbliżonym do własności, uregulowanym w art. 232 Kodeksu cywilnego. Zatem odpowiedź b jest poprawna, a odpowiedzi a i c zawierają instytucje, które są ograniczonymi prawami rzeczowymi.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 244 i art. 232

Pułapka: Łatwo pomylić użytkowanie wieczyste z użytkowaniem, które jest ograniczonym prawem rzeczowym, podczas gdy użytkowanie wieczyste ma odrębną konstrukcję prawną.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2022-06-02, 2023-10-26).

Dlaczego tak: Służebność gruntowa obciąża każdą część nieruchomości władnącej po jej podziale, ponieważ służebność nie jest związana z konkretną częścią nieruchomości obciążonej, lecz z całą nieruchomością. Zgodnie z art. 285 § 2 Kodeksu cywilnego, w razie podziału nieruchomości obciążonej służebność utrzymuje się w mocy na wszystkich wydzielonych działkach, chyba że strony postanowiły inaczej. Odpowiedź b jest zatem poprawna, a odpowiedzi a i c są błędne, gdyż służebność nie wygasa automatycznie, a jej utrzymanie nie jest uzależnione od niezbędności dla celu, dla którego została ustanowiona.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 285 § 2

Pułapka: Łatwo pomylić skutki podziału nieruchomości obciążonej z podziałem nieruchomości władnącej, gdzie służebność może wygasnąć na częściach, dla których nie jest już potrzebna.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2016-10-13, 2019-05-30).

Dlaczego tak: Odrębną własność lokalu można ustanowić w drodze umowy notarialnej lub jednostronnej czynności prawnej właściciela nieruchomości, przy czym w obu przypadkach konieczny jest wpis do księgi wieczystej. Odpowiedź b jest poprawna, ponieważ obejmuje obie te formy i wymóg wpisu. Odpowiedź a jest błędna, gdyż podział nieruchomości zabudowanej nie jest sposobem ustanowienia odrębnej własności lokalu, a jedynie może być z nią związany. Odpowiedź c jest błędna, gdyż wpis do księgi wieczystej jest konieczny do powstania odrębnej własności lokalu.

Podstawa prawna: ustawa o własności lokali (Dz.U. 2026 poz. 232), art. 7 ust. 1 i 2

Pułapka: Najłatwiej pomylić wymóg wpisu do księgi wieczystej jako konstytutywnego dla ustanowienia odrębnej własności lokalu.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2017-03-16, 2019-09-05).

Dlaczego tak: Treść art. 140 Kodeksu cywilnego stanowi, że właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. Oznacza to, że ograniczenia własności wynikają właśnie z tych trzech źródeł: społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa, ustaw oraz zasad współżycia społecznego. Wszystkie trzy wskazane w pytaniu odpowiedzi są zatem poprawne, a żadna z nich nie jest błędna.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 140

Pułapka: Łatwo pominąć społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa jako źródło ograniczeń, traktując je wyłącznie jako dyrektywę interpretacyjną, podczas gdy przepis wprost wymienia je jako granicę korzystania z rzeczy.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2018-06-21, 2023-06-22).

Dlaczego tak: Ograniczone prawa rzeczowe to prawa na rzeczy cudzej, które są enumeratywnie wymienione w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 244 k.c. są nimi m.in. zastaw, który polega na obciążeniu rzeczy w celu zabezpieczenia wierzytelności. Służebność jest również ograniczonym prawem rzeczowym, ale użyczenie jest umową zobowiązaniową, a nie prawem rzeczowym. Dzierżawa to umowa, a spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jest prawem odrębnym, niezaliczanym do ograniczonych praw rzeczowych.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 244

Pułapka: Łatwo pomylić prawa rzeczowe z prawami obligacyjnymi, takimi jak użyczenie czy dzierżawa, które nie są prawami rzeczowymi.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2016-06-16, 2024-04-23).

Dlaczego tak: Kodeks cywilny w art. 244 wymienia ograniczone prawa rzeczowe, do których należą m.in. użytkowanie, służebności i hipoteka. Trwały zarząd i spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu są prawami o charakterze obligatoryjnym lub wynikającym z odrębnych ustaw, nie są zaliczane do ograniczonych praw rzeczowych. Posiadanie jest stanem faktycznym, a nie prawem podmiotowym.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 244

Pułapka: Łatwo pomylić posiadanie z prawem rzeczowym, gdyż jest ono chronione, ale nie stanowi prawa podmiotowego.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2016-05-19, 2018-05-10).

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, pierwsza opłata za oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste wynosi 15% ceny nieruchomości, a opłaty roczne - od 0,3% do 3% ceny. Jednak w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza gdy nieruchomość jest przeznaczona na cele mieszkaniowe lub inne cele, pierwsza opłata może być obniżona lub podwyższona, przy czym górna granica wynosi 25% ceny. W praktyce pierwsza opłata może zatem wynosić 15%, 20% lub 25% w zależności od decyzji właściwego organu, który ma swobodę w ustaleniu stawki w tych granicach. Odpowiedzi a, b i c są poprawne, ponieważ wszystkie mieszczą się w dopuszczalnym przedziale od 15% do 25%.

Podstawa prawna: ustawa o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2026 poz. 399), art. 71 ust. 1

Pułapka: Pytanie sprawdza znajomość elastyczności stawki pierwszej opłaty, którą można ustalić w przedziale 15-25%, a nie tylko sztywnej wartości 15%.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2017-04-20, 2021-10-28).

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 231 Kodeksu cywilnego, posiadacz samoistny gruntu w dobrej wierze, który wzniósł na nim budynek lub inne urządzenia o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby właściciel przeniósł na niego własność zajętej działki za wynagrodzeniem. Odpowiedź c jest zatem poprawna. Odpowiedź a jest błędna, ponieważ przepis ten nie przewiduje roszczenia o nabycie budynku przez właściciela, lecz o przeniesienie własności gruntu na posiadacza. Odpowiedź b jest błędna, gdyż roszczenie o wynagrodzenie za nakłady przysługuje posiadaczowi samoistnemu w złej wierze, a nie w dobrej wierze, który ma roszczenie o przeniesienie własności.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 231

Pułapka: Najczęściej myli się roszczenie posiadacza samoistnego w dobrej wierze z roszczeniem o zwrot nakładów, które przysługuje posiadaczowi w złej wierze.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2016-09-15, 2018-08-30).

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 53 Kodeksu cywilnego, pożytkami prawa są dochody, które prawo to przynosi zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem, a także pożytki naturalne i cywilne, które daje prawo. Odpowiedź b jest błędna, ponieważ używa pojęcia 'przychody' zamiast 'dochody', co jest niezgodne z treścią przepisu.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 53

Pułapka: Pomylenie pojęć 'przychody' i 'dochody' - w art. 53 k.c. mowa jest o dochodach, a nie przychodach.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2016-04-14, 2019-07-04).

Dlaczego tak: Prawo odrębnej własności lokalu powstaje z chwilą wpisu do księgi wieczystej, co wynika z zasady jawności ksiąg wieczystych i konstytutywnego charakteru wpisu dla przeniesienia lub ustanowienia prawa rzeczowego na nieruchomości. Umowa o ustanowieniu odrębnej własności lokalu ma charakter zobowiązujący i wymaga formy aktu notarialnego, ale dopiero wpis do księgi wieczystej powoduje powstanie tego prawa. Wykonanie umowy zobowiązującej, nawet jeśli dotyczy przeniesienia własności, nie jest wystarczające do powstania prawa odrębnej własności lokalu, ponieważ wymagany jest wpis konstytutywny.

Podstawa prawna: ustawa o własności lokali (Dz.U. 2026 poz. 232), art. 7 ust. 2

Pułapka: Najczęstsza pomyłka to uznanie, że samo zawarcie umowy w formie aktu notarialnego przenosi własność, podczas gdy dla prawa odrębnej własności lokalu konieczny jest wpis do księgi wieczystej.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2016-12-08, 2018-05-10).

Dlaczego tak: Definicja przedsiębiorcy w kodeksie cywilnym obejmuje osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. Państwowa jednostka organizacyjna bez zdolności prawnej nie może być przedsiębiorcą, gdyż nie ma zdolności do czynności prawnych.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 43[1]

Pułapka: Łatwo pomylić jednostki organizacyjne bez zdolności prawnej z tymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną - tylko te drugie mogą być przedsiębiorcami.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2017-05-25, 2018-03-15).

Dlaczego tak: Umowa pożyczki, zgodnie z art. 720 Kodeksu cywilnego, polega na przeniesieniu określonej ilości pieniędzy lub rzeczy oznaczonych co do gatunku na własność biorącego, który zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość. Pożyczka może być odpłatna lub nieodpłatna, a jej cel nie jest elementem przedmiotowo istotnym. Natomiast umowa kredytu, zgodnie z art. 69 Prawa bankowego, ma charakter celowy - bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie określoną kwotę środków pieniężnych, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami i prowizją oraz zapłaty innych opłat. Kredyt jest zawsze odpłatny (odsetki, prowizje), a umowa kredytu musi być zawarta na piśmie. W przypadku pożyczki, choć dla celów dowodowych zalecana jest forma pisemna, to nie jest ona wymagana pod rygorem nieważności, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (np. pożyczka powyżej 1000 zł wymaga zachowania formy pisemnej dla celów dowodowych, ale nie jest to warunek ważności). Zatem odpowiedzi a i b są poprawne, natomiast odpowiedź c jest błędna, ponieważ nie jest prawdą, że umowa pożyczki nigdy nie wymaga formy pisemnej - w pewnych przypadkach (np. powyżej 1000 zł) forma pisemna jest wymagana dla celów dowodowych, choć nie jest to wymóg ważności.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 720; ustawa - Prawo bankowe (Dz.U. 2026 poz. 38), art. 69

Pułapka: Łatwo pomylić wymóg formy pisemnej dla celów dowodowych przy pożyczce powyżej 1000 zł z wymogiem ważności umowy kredytu, który jest bezwzględnie wymagany.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2016-12-08, 2018-05-10).

Dlaczego tak: Kodeks cywilny definiuje rzeczy jako przedmioty materialne, co wyklucza przedmioty niematerialne oraz ogranicza pojęcie do rzeczy materialnych, niezależnie od ich charakteru (ruchome czy nieruchome). Odpowiedź c jest zatem poprawna, a odpowiedzi a i b są błędne, gdyż a obejmuje przedmioty niematerialne, a b zawęża pojęcie do rzeczy ruchomych.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 45

Pułapka: Łatwo pomylić definicję rzeczy z szerszym pojęciem przedmiotu stosunków cywilnoprawnych, które obejmuje również dobra niematerialne.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2017-06-29, 2018-04-12).

Dlaczego tak: Zasiedzenie nieruchomości przez posiadacza w złej wierze wymaga 30 lat posiadania (art. 172 § 2 k.c.). Jednak gdy posiadanie zostało przeniesione, nowy posiadacz może doliczyć czas posiadania poprzednika, ale tylko w granicach okresu, który upłynął od chwili, gdy poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie w złej wierze (art. 176 § 1 k.c.). Poprzednik posiadał w złej wierze przez 12 lat, więc nowy posiadacz może doliczyć te 12 lat do swojego posiadania. Aby uzyskać 30 lat, nowy posiadacz musi posiadać przez 18 lat (30 - 12 = 18). Odpowiedzi a) i b) są błędne, ponieważ nie uwzględniają wymaganego 30-letniego okresu dla złej wiary ani możliwości doliczenia tylko 12 lat posiadania poprzednika.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 172 § 2 i art. 176 § 1

Pułapka: Łatwo pomylić okresy zasiedzenia dla dobrej i złej wiary albo błędnie doliczyć cały okres posiadania poprzednika, nie uwzględniając ograniczenia z art. 176 § 1 k.c.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2019-07-04, 2024-10-22).

Dlaczego tak: Samoistny posiadacz nieruchomości może żądać ustanowienia służebności osobistej, ponieważ przepis art. 293 Kodeksu cywilnego wprost przyznaje mu takie uprawnienie. Służebność gruntowa i przesyłu nie są objęte tym przepisem, gdyż dotyczą one odpowiednio nieruchomości władnącej i przesyłu, a nie posiadacza samoistnego.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 293

Pułapka: Łatwo pomylić służebność osobistą z gruntową, ale art. 293 dotyczy wyłącznie służebności osobistej.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2018-06-21, 2026-06-17).

Dlaczego tak: Służebność drogi koniecznej może być ustanowiona na rzecz samoistnego posiadacza nieruchomości, ale wyłącznie jako służebność osobista, ponieważ przepisy przewidują taką możliwość tylko dla posiadacza samoistnego, a nie dla właściciela nieruchości władnącej. Służebność gruntowa wymaga istnienia nieruchomości władnącej, której właściciel korzysta z prawa, co nie ma miejsca w przypadku posiadacza samoistnego. Odpowiedź c jest błędna, gdyż ustanowienie takiej służebności jest dopuszczalne.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 145 § 1 i 3

Pułapka: Łatwo pomylić służebność osobistą z gruntową, zakładając, że droga konieczna zawsze przysługuje właścicielowi, a nie posiadaczowi samoistnemu.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2016-05-19, 2019-12-05).

Dlaczego tak: Służebność gruntowa zgodnie z art. 285 k.c. obciąża nieruchomość służebną, aby zwiększyć użyteczność nieruchomości władnącej, co odpowiada stwierdzeniu z punktu a. Zgodnie z art. 293 k.c. służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć, co potwierdza punkt b. Ponadto służebność gruntowa jest częścią składową nieruchomości władnącej, co wynika z art. 295 k.c., zatem punkt c jest również poprawny.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 285, art. 293, art. 295

Pułapka: Łatwo przeoczyć, że wszystkie trzy stwierdzenia są prawdziwe, gdyż dotyczą różnych aspektów służebności gruntowej (cel, wygaśnięcie, charakter prawny).

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2017-03-16, 2019-05-30).

Dlaczego tak: Służebność przesyłu może być ustanowiona zarówno na rzecz przedsiębiorcy, który już posiada urządzenia przesyłowe, jak i tego, który dopiero zamierza je wybudować, co wynika z art. 305¹ k.c. Ponadto, zgodnie z art. 305⁴ k.c., służebność ta przechodzi na nabywcę przedsiębiorstwa lub nabywcę urządzeń, co potwierdza poprawność wszystkich trzech odpowiedzi.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 305¹ i art. 305⁴

Pułapka: Łatwo przeoczyć, że służebność przesyłu może być ustanowiona także na rzecz przedsiębiorcy, który dopiero planuje budowę urządzeń, a nie tylko na rzecz właściciela istniejących urządzeń.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2016-04-14, 2019-10-24).

Dlaczego tak: Służebność przesyłu może być ustanowiona zarówno w drodze umowy, jak i przez zasiedzenie. Umowa jest podstawowym sposobem ustanowienia tej służebności, natomiast zasiedzenie jest dopuszczalne, gdy przedsiębiorca przesyłowy korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności przesyłu przez okres wymagany do zasiedzenia. Orzeczenie sądu nie jest wymienione jako sposób ustanowienia służebności przesyłu, dlatego odpowiedź a i c są poprawne, a b błędna.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 305¹ i art. 305⁴

Pułapka: Łatwo pomylić służebność przesyłu ze służebnością gruntową, która może być ustanowiona orzeczeniem sądu, ale dla przesyłu ustawodawca przewidział tylko umowę i zasiedzenie.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2017-03-16, 2018-08-30).

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 660 Kodeksu cywilnego, umowa najmu nieruchomości zawarta na czas dłuższy niż rok powinna być zawarta na piśmie. Oznacza to, że obowiązek formy pisemnej powstaje, gdy czas trwania umowy wynosi co najmniej jeden rok. W przypadku umów na okres krótszy niż rok, forma pisemna nie jest wymagana, choć może być zalecana dla celów dowodowych. Odpowiedź a jest zatem poprawna, natomiast odpowiedzi b i c są błędne, ponieważ dotyczą okresów dłuższych lub krótszych niż rok, które nie odpowiadają wymogowi ustawowemu.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 660

Pułapka: Łatwo pomylić wymóg formy pisemnej z okresem, po którym umowa najmu zawarta na czas dłuższy niż rok przekształca się w umowę na czas nieoznaczony, co jest uregulowane w art. 674 k.c., a nie w art. 660.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2017-11-30, 2025-09-10).

Dlaczego tak: Umowa zamiany jest odrębnym typem umowy zobowiązującej, w której każda ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą własność nieruchomości w zamian za zobowiązanie się do przeniesienia własności innej nieruchomości. Nie jest to zatem dwie jednoczesne umowy sprzedaży, ani sprzedaż w zamian za sprzedaż, lecz jedna umowa o charakterze wzajemnym, do której stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży. Odpowiedź b poprawnie oddaje istotę zamiany, natomiast odpowiedzi a i c błędnie kwalifikują ją jako sprzedaż.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 603

Pułapka: Łatwo pomylić zamianę z dwiema umowami sprzedaży, podczas gdy jest to jedna umowa wzajemna, do której przepisy o sprzedaży stosuje się tylko odpowiednio.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2018-09-27, 2022-03-24).

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 47 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego, częścią składową nieruchomości są rzeczy połączone z nią w taki sposób, że stanowią jej część składową, a w szczególności urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu lub energii elektrycznej, jeżeli nie wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu. Oznacza to, że urządzenia te są częścią składową nieruchomości, gdy nie należą do przedsiębiorstwa lub zakładu, a nie są częścią składową, gdy wchodzą w ich skład. Odpowiedź c jest błędna, ponieważ urządzenia te nie stanowią odrębnej nieruchomości, lecz są częścią składową lub nie, w zależności od okoliczności.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 47 § 1 i § 2

Pułapka: Łatwo pomylić, że urządzenia zawsze są częścią składową, podczas gdy wyjątek dotyczy sytuacji, gdy wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2022-09-15, 2025-06-25).

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 256 Kodeksu cywilnego, użytkowanie wygasa wskutek niewykonywania przez 10 lat. Pozostałe okresy (5 lat, 3 lata) nie są przewidziane w tym przepisie, dlatego odpowiedzi a i c są błędne.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 256

Pułapka: Pomylenie terminu wygaśnięcia użytkowania z terminami dotyczącymi innych praw, np. zasiedzenia lub przedawnienia roszczeń.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2016-04-14, 2025-10-15).

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 688(1) Kodeksu cywilnego, w umowie najmu lokalu zawartej na czas nieoznaczony, wysokość czynszu może być wypowiedziana przez wynajmującego najpóźniej na trzy miesiące naprzód, na koniec miesiąca kalendarzowego. Odpowiedź b jest zatem poprawna. Odpowiedzi a i c są błędne, ponieważ okres wypowiedzenia wynosi dokładnie trzy miesiące, a nie jeden lub sześć.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 688(1)

Pułapka: Łatwo pomylić okres wypowiedzenia czynszu z okresem wypowiedzenia samej umowy najmu, który może być inny.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2022-04-28, 2024-03-19).

Dlaczego tak: Zbycie udziału we współwłasności nieruchomości lub rozporządzenie nim nie wymaga zgody pozostałych współwłaścicieli, gdyż każdy współwłaściciel może swobodnie rozporządzać swoim udziałem. Wyjątek dotyczy czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, ale samo zbycie udziału do nich nie należy. Obciążenie udziału hipoteką również nie wymaga zgody pozostałych współwłaścicieli, gdyż jest to rozporządzenie udziałem.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 198

Pułapka: Pomylenie swobody rozporządzania udziałem z wymogiem zgody na czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu, które dotyczą całej nieruchomości.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2025-06-25, 2025-11-19).

Dlaczego tak: Umowa o dożywocie polega na tym, że w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązuje się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie, co odpowiada treści odpowiedzi a. Zgodnie z art. 908 k.c., przeniesienie własności nieruchomości następuje z jednoczesnym obciążeniem tej nieruchomości prawem dożywocia, co odpowiada odpowiedzi b. Odpowiedź c jest błędna, ponieważ prawo dożywocia jest niezbywalne i nie może być przeniesione przez zbywcę na osobę bliską.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 908

Pułapka: Łatwo pomylić prawo dożywocia z prawem osobistym, które może być przenoszone, podczas gdy jest ono ściśle związane z osobą uprawnionego.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2016-03-17, 2019-12-05).

Dlaczego tak: Wartość katastralną nieruchomości ustala starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji administracyjnej. Wynika to z art. 152 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że wartość katastralną nieruchomości ustala się dla nieruchomości położonych na obszarze powiatu, a zadanie to należy do starosty jako zadanie z zakresu administracji rządowej. Wójt, burmistrz, prezydent miasta nie mają kompetencji w tym zakresie, a organ wykonawczy jednostek samorządu terytorialnego nie podejmuje uchwał w sprawie wartości katastralnej, gdyż jest to decyzja administracyjna, a nie akt prawa miejscowego.

Podstawa prawna: ustawa o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2026 poz. 399), art. 152

Pułapka: Łatwo pomylić właściwość organu - wartość katastralną ustala starosta, a nie wójt czy organ wykonawczy gminy, ponieważ jest to zadanie z zakresu administracji rządowej.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2017-08-03, 2018-09-27).

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 47 Kodeksu cywilnego, część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i jest trwale związana z rzeczą nadrzędną. Jednak art. 49 Kodeksu cywilnego stanowi, że urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu oraz inne podobne urządzenia nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu. Wodociągowy przewód sieci ogólnej, jako urządzenie wchodzące w skład przedsiębiorstwa, nie jest częścią składową nieruchomości, przez którą przebiega, i może stanowić odrębny przedmiot własności. Odpowiedź a jest błędna, ponieważ przewód nie jest trwale związany z nieruchomością w rozumieniu części składowej, a odpowiedź c jest poprawna, gdyż może być przedmiotem odrębnej własności.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 47 i art. 49

Pułapka: Łatwo pomylić ogólną zasadę części składowych z wyjątkiem dotyczącym urządzeń przedsiębiorstwa, które nie są częścią składową nieruchomości.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2017-06-29, 2023-03-23).

Dlaczego tak: Wpis konstytutywny w księdze wieczystej ma charakter prawotwórczy, co oznacza, że prawo powstaje lub przechodzi dopiero z chwilą wpisu. Dotyczy to ustanowienia i przeniesienia użytkowania wieczystego (art. 67 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), ustanowienia odrębnej własności lokalu (art. 7 ust. 2 ustawy o własności lokali) oraz ustanowienia hipoteki (art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Wszystkie te czynności wymagają wpisu do księgi wieczystej, aby wywołać skutek prawny, stąd wszystkie odpowiedzi są poprawne.

Podstawa prawna: ustawa o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. 2026 poz. 1066), art. 67, art. 29; ustawa o własności lokali (Dz.U. 2026 poz. 232), art. 7 ust. 2

Pułapka: Łatwo pomylić wpisy konstytutywne z deklaratoryjnymi, które jedynie potwierdzają istniejący stan prawny, np. przeniesienie własności w drodze umowy sprzedaży.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2021-06-24, 2021-09-09).

Dlaczego tak: Zachowek jest instytucją prawa spadkowego, która ma na celu ochronę najbliższych członków rodziny spadkodawcy. Zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego, uprawnionemu do zachowku należy się część wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym. Odpowiedź c jest zatem poprawna, ponieważ dokładnie oddaje tę definicję. Odpowiedzi a i b są błędne, ponieważ opisują odpowiednio masę spadkową po uwzględnieniu zapisów i poleceń oraz czystą wartość spadku, a nie zachowek.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 991 § 1

Pułapka: Łatwo pomylić zachowek z czystą wartością spadku, ale zachowek jest liczony od wartości udziału spadkowego, a nie od masy spadkowej.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2017-03-16, 2019-10-24).