Prawo cywilne i rzeczowe

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego, posiadaczem samoistnym jest ten, kto faktycznie włada rzeczą jak właściciel, natomiast posiadaczem zależnym jest ten, kto włada rzeczą w zakresie innego prawa, np. najmu, dzierżawy. Oddanie nieruchomości w posiadanie zależne nie pozbawia posiadacza samoistnego jego posiadania, ponieważ nadal sprawuje on faktyczne władztwo nad rzeczą w sposób odpowiadający treści prawa własności, choćby przez możliwość decydowania o jej losie i odzyskania władztwa bezpośredniego. Posiadacz zależny nie staje się posiadaczem samoistnym, gdyż włada rzeczą w zakresie prawa, które nie jest własnością.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 336

Pułapka: Pomylenie pojęć posiadania samoistnego i zależnego oraz błędne założenie, że przekazanie władztwa bezpośredniego oznacza utratę posiadania.

Dlaczego tak: Definicja posiadania w prawie cywilnym obejmuje każdy stan faktyczny, w którym dana osoba włada rzeczą jak właściciel (posiadanie samoistne) lub jak osoba wykonująca inne prawo, z którym łączy się władztwo nad rzeczą (posiadanie zależne). Najemca i dzierżawca władają rzeczą na podstawie umowy, użytkownik na podstawie prawa użytkowania, a właściciel na podstawie prawa własności - wszyscy oni są posiadaczami w rozumieniu art. 336 k.c.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 336

Pułapka: Łatwo pomylić posiadanie z prawem do rzeczy - posiadanie jest stanem faktycznym, a nie prawem, dlatego obejmuje zarówno osoby uprawnione, jak i np. najemcę.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak osoba, której przysługuje inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Najemca, dzierżawca, użytkownik i zastawnik są posiadaczami zależnymi, ponieważ władają rzeczą na podstawie umowy lub prawa rzeczowego ograniczonego. Wszystkie wskazane osoby mieszczą się w definicji posiadacza, dlatego odpowiedzi a, b i c są poprawne.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 336

Pułapka: Łatwo pomylić posiadanie z prawem własności lub innym prawem rzeczowym, ale posiadanie jest kategorią faktyczną, a nie prawną, i obejmuje zarówno posiadanie samoistne, jak i zależne.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 923 Kodeksu cywilnego, posiadaczem samoistnym może być zarówno osoba fizyczna, jak i osoba prawna, a także jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. W związku z tym odpowiedź c jest poprawna, ponieważ obejmuje obie kategorie podmiotów. Odpowiedź a jest niepełna, gdyż pomija osoby prawne, a odpowiedź b jest błędna, gdyż wyklucza osoby fizyczne.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 923

Pułapka: Łatwo pomylić posiadacza samoistnego z posiadaczem zależnym lub zawęzić krąg podmiotów tylko do osób fizycznych, podczas gdy przepis wprost obejmuje także osoby prawne.

Dlaczego tak: Odrębna własność lokalu powstaje z mocy umowy zawartej w formie aktu notarialnego lub orzeczenia sądu znoszącego współwłasność, co wynika z art. 7 ust. 1 ustawy o własności lokali. Jednocześnie, zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy oraz art. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, wpis do księgi wieczystej ma charakter konstytutywny, czyli jest niezbędny do powstania tego prawa. Odpowiedź c jest błędna, ponieważ wpis jest zawsze wymagany, niezależnie od formy umowy.

Podstawa prawna: ustawa o własności lokali (Dz.U. 2026 poz. 232), art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1; ustawa o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. 2026 poz. 1066), art. 2

Pułapka: Najłatwiej pomylić konstytutywny charakter wpisu do księgi wieczystej z deklaratoryjnym, co prowadzi do błędnego wyboru odpowiedzi c.

Dlaczego tak: Pożytkami prawa są dochody, które prawo przynosi zgodnie ze swym społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Definicja ta obejmuje dochody z praw, takich jak użytkowanie wieczyste czy ograniczone prawa rzeczowe, i jest odrębna od pożytków rzeczy, które dotyczą tylko rzeczy. Odpowiedź a opisuje pożytki rzeczy, a odpowiedź c zawęża pojęcie do pożytków naturalnych, co jest niepełne.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 54

Pułapka: Łatwo pomylić pożytki prawa z pożytkami rzeczy, gdyż oba pojęcia są zbliżone, ale dotyczą różnych przedmiotów.

Dlaczego tak: Prawa związane z własnością nieruchomości, takie jak służebności czy hipoteka, są prawami na rzeczy cudzej i nie stanowią części składowych nieruchomości. Zgodnie z art. 47 Kodeksu cywilnego, częścią składową rzeczy nie mogą być prawa. Zatem odpowiedź a jest błędna, a poprawna jest odpowiedź b. Odpowiedź c jest nieprawdziwa, ponieważ sąd nie ustanawia takich praw jako części składowych.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 47

Pułapka: Pomylenie pojęcia części składowej rzeczy z prawami związanymi z własnością, które są odrębnymi kategoriami prawnymi.

Dlaczego tak: Zbywalność prawa oznacza możliwość przeniesienia go na inną osobę. Użytkowanie wieczyste jest prawem zbywalnym, co wynika z art. 233 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że użytkownik wieczysty może rozporządzać swoim prawem. Własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu jest również zbywalne, zgodnie z art. 17 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, który dopuszcza przeniesienie tego prawa na inną osobę. Natomiast użytkowanie (jako prawo osobiste) i służebności (gruntowa i osobista) są niezbywalne - użytkowanie nie może być przeniesione na inną osobę, a służebności są ściśle związane z oznaczonej nieruchomością lub osobą.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 233; ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U. 2026 poz. 889), art. 17

Pułapka: Łatwo pomylić zbywalność użytkowania wieczystego z niezbywalnością użytkowania, które jest prawem ściśle osobistym.

Dlaczego tak: Prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP ma charakter osobisty i nie jest zbywalne, dlatego nie może być przedmiotem obrotu rynkowego ani być przeniesione w drodze umowy na osoby trzecie. Jednak w przypadku śmierci właściciela prawo to przysługuje jego spadkobiercom, co wynika z art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Podstawa prawna: ustawa o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2026 poz. 399), art. 212

Pułapka: Łatwo pomylić osobisty charakter prawa do rekompensaty z możliwością jego dziedziczenia - dziedziczenie jest wyjątkiem od zasady niezbywalności.

Dlaczego tak: Prawo dożywocia, uregulowane w art. 908 Kodeksu cywilnego, może być ustanowione na rzecz zbywcy nieruchomości oraz na rzecz osób bliskich zbywcy, co wynika wprost z treści tego przepisu. Osoby inne niż bliskie zbywcy nie mogą być beneficjentami dożywocia, gdyż przepis ten ogranicza krąg uprawnionych do zbywcy i jego bliskich. Zatem odpowiedzi a i b są poprawne, a c - błędna.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 908

Pułapka: Łatwo przeoczyć, że dożywocie może być ustanowione nie tylko na rzecz zbywcy, ale także na rzecz jego bliskich, co wynika wprost z art. 908 k.c.

Dlaczego tak: Prawo dożywocia jest prawem majątkowym ustanawianym wyłącznie w drodze czynności prawnej między żyjącymi, a mianowicie umowy o dożywocie, w której nabywca nieruchomości zobowiązuje się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie. Przepisy Kodeksu cywilnego nie przewidują możliwości ustanowienia dożywocia w drodze testamentu ani orzeczenia sądu, gdyż instytucja ta ma charakter ściśle umowny i wymaga zgodnego oświadczenia woli stron.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 908

Pułapka: Najczęściej mylnie wskazuje się zapis testamentowy, gdyż dożywocie bywa kojarzone z dziedziczeniem, podczas gdy jest to instytucja prawa zobowiązań, wymagająca umowy.

Dlaczego tak: Prawo odrębnej własności budynku wzniesionego na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste jest nierozerwalnie związane z prawem użytkowania wieczystego. Zgodnie z art. 235 Kodeksu cywilnego, budynki i urządzenia wzniesione na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste stanowią własność użytkownika wieczystego, ale prawo to trwa tak długo, jak długo trwa użytkowanie wieczyste. Po wygaśnięciu użytkowania wieczystego budynek przechodzi na właściciela gruntu, a użytkownikowi wieczystemu przysługuje wynagrodzenie. Odpowiedź a jest błędna, ponieważ istnienie budynku nie decyduje o czasie trwania prawa, a odpowiedź b jest błędna, gdyż okres 99 lat nie jest ustawowo określony dla tego prawa.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 235

Pułapka: Łatwo pomylić czas trwania prawa odrębnej własności budynku z czasem trwania samego budynku, podczas gdy jest on uzależniony od czasu trwania użytkowania wieczystego.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli użytkowanie wieczyste zostało rozwiązane z winy użytkownika wieczystego, nie przysługuje mu zwrot nakładów ani wynagrodzenie za naniesienia. W przypadku nieruchomości niezabudowanej i wolnej od innych naniesień, użytkownik nie poniósł nakładów na budynki ani urządzenia, a zatem nie ma podstaw do żadnego wynagrodzenia. Opłata roczna wniesiona za ostatni rok nie podlega zwrotowi, gdyż stanowi świadczenie za okres, w którym prawo przysługiwało. Tym samym użytkownik nie otrzyma żadnego wynagrodzenia.

Podstawa prawna: ustawa o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2026 poz. 399), art. 33 ust. 3

Pułapka: Łatwo pomylić zwrot opłat rocznych z wynagrodzeniem za naniesienia; w przypadku rozwiązania z winy użytkownika nie przysługuje żadne świadczenie.

Dlaczego tak: Zasiedzenie służebności gruntowej jest dopuszczalne na podstawie art. 292 k.c., który wprost przewiduje możliwość nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie. Zasiedzenie nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa jest możliwe, gdyż przepisy kodeksu cywilnego nie wyłączają takich nieruchomości spod zasiedzenia, z zastrzeżeniem szczególnych wyłączeń ustawowych. Natomiast służebność osobista nie może być nabyta przez zasiedzenie, ponieważ ma charakter ściśle związany z osobą uprawnionego i nie jest przenaszalna, a przepisy nie przewidują jej zasiedzenia.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 172 i art. 292

Pułapka: Łatwo pomylić służebność gruntową z osobistą - tylko ta pierwsza może być przedmiotem zasiedzenia.

Dlaczego tak: Zasiedzenie służebności gruntowej jest dopuszczalne na podstawie art. 292 k.c., który w drodze analogii stosuje przepisy o zasiedzeniu nieruchomości. Zasiedzenie nieruchomości stanowiącej własność państwową jest możliwe, ponieważ art. 172 k.c. nie wyłącza ich spod zasiedzenia, a jedynie wydłuża okres posiadania. Służebność osobista nie może być nabyta przez zasiedzenie, gdyż ma charakter ściśle związany z osobą uprawnionego i nie jest przenaszalna, a przepisy nie przewidują jej zasiedzenia.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 172 i art. 292

Pułapka: Łatwo pomylić służebność gruntową z osobistą - tylko ta pierwsza może być przedmiotem zasiedzenia.

Dlaczego tak: Prawo użytkowania jest ograniczonym prawem rzeczowym, które może obciążać zarówno rzeczy ruchome, jak i nieruchomości. Kodeks cywilny w art. 252 i następnych reguluje to prawo, nie zawężając jego przedmiotu wyłącznie do jednej kategorii rzeczy. Odpowiedzi b) i c) są błędne, ponieważ wykluczają jedną z dopuszczalnych kategorii, a prawo użytkowania obejmuje obie.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 252 i nast.

Pułapka: Pomylenie prawa użytkowania z użytkowaniem wieczystym, które dotyczy wyłącznie gruntów Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego.

Dlaczego tak: Hipoteka może obciążać nieruchomość, w tym użytkowanie wieczyste, oraz wierzytelność zabezpieczoną hipoteką, co wynika z przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokali nie jest prawem zbywalnym i nie może być przedmiotem hipoteki, gdyż hipoteka wymaga prawa zbywalnego.

Podstawa prawna: ustawa o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. 2026 poz. 1066), art. 65 i art. 67

Pułapka: Łatwo pomylić spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu z własnościowym, które może być obciążone hipoteką.

Dlaczego tak: Umowa poręczenia polega na tym, że poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik go nie wykonał. Jest to zobowiązanie akcesoryjne, które nie polega na przejęciu długu, lecz na odpowiedzialności za cudzy dług. W niektórych przypadkach przewidzianych w Kodeksie cywilnym poręczyciel może przejąć dług od dłużnika, co jest odstępstwem od typowego modelu poręczenia. Odpowiedź a jest błędna, ponieważ poręczenie nie jest gwarancją, lecz zobowiązaniem do wykonania zobowiązania za dłużnika.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 876

Pułapka: Łatwo pomylić poręczenie z gwarancją bankową lub przystąpieniem do długu, które mają odmienny charakter prawny.

Dlaczego tak: Umowa użyczenia jest z natury nieodpłatna, co wynika wprost z art. 710 Kodeksu cywilnego. Użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu na bezpłatne używanie rzeczy, a odpłatność wyklucza kwalifikację umowy jako użyczenia, prowadząc do najmu lub dzierżawy. Odpowiedzi b i c są błędne, gdyż wprowadzają element odpłatności, który jest sprzeczny z istotą użyczenia.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 710

Pułapka: Łatwo pomylić użyczenie z najmem lub dzierżawą, które są umowami odpłatnymi, podczas gdy użyczenie zawsze jest nieodpłatne.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 172 Kodeksu cywilnego, zasiedzenie dotyczy wyłącznie prawa własności nieruchomości. Przepis ten stanowi, że posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność przez zasiedzenie, jeżeli posiada nieruchomość przez określony czas. Służebności gruntowe i osobiste oraz prawo użytkowania wieczystego nie mogą być nabyte przez zasiedzenie, ponieważ są to prawa ograniczone lub prawa na rzeczy cudzej, a przepisy Kodeksu cywilnego nie przewidują ich nabycia w ten sposób.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 172

Pułapka: Łatwo pomylić zasiedzenie własności z nabyciem służebności przez zasiedzenie, które jest dopuszczalne tylko w przypadku służebności gruntowej, ale nie na podstawie art. 172, lecz art. 292 Kodeksu cywilnego.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 45 Kodeksu cywilnego rzeczami są tylko przedmioty materialne. Odpowiedź a jest błędna, ponieważ obejmuje przedmioty niematerialne, które nie są rzeczami w rozumieniu prawa cywilnego. Odpowiedź b jest błędna, ponieważ nazwa firmy jest dobrem niematerialnym, a nie rzeczą. Zatem poprawna jest wyłącznie odpowiedź c.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 45

Pułapka: Łatwo pomylić pojęcie rzeczy z szerszym pojęciem przedmiotu praw, które obejmuje również dobra niematerialne.

Dlaczego tak: Służebność gruntowa obciąża nieruchomość służebną, aby zwiększyć użyteczność nieruchomości władnącej lub jej oznaczonej części. Zgodnie z art. 285 k.c., służebność może polegać na korzystaniu z nieruchomości obciążonej w oznaczonym zakresie, a także na ograniczeniu uprawnień właściciela nieruchomości obciążonej. Służebność gruntowa jest prawem związanym z nieruchomością władnącą, stanowi jej część składową i nie może być przenoszona bez nieruchomości władnącej. Odpowiedzi a, b i c są zatem poprawne, ponieważ wszystkie te elementy wynikają z istoty służebności gruntowej.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 285

Pułapka: Najłatwiej pominąć, że służebność może zwiększać użyteczność tylko oznaczonej części nieruchomości władnącej, a nie tylko całej nieruchomości.

Dlaczego tak: Służebność gruntowa wygasa z mocy prawa, jeżeli nie była wykonywana przez 10 lat, co wynika z art. 293 Kodeksu cywilnego. Odpowiedź b jest zatem poprawna. Odpowiedź a jest błędna, ponieważ okres niewykonywania wynosi 10 lat, a nie 5. Odpowiedź c jest błędna, gdyż zbycie nieruchomości obciążonej służebnością nie powoduje jej wygaśnięcia, lecz służebność pozostaje, obciążając nieruchomość w rękach nabywcy.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 293

Pułapka: Najczęściej mylony jest okres niewykonywania służebności: 5 lat dotyczy innych praw, a dla służebności gruntowych wynosi 10 lat.

Dlaczego tak: Służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez 10 lat, co wynika z art. 293 Kodeksu cywilnego. Zbycie nieruchomości obciążonej nie powoduje wygaśnięcia służebności, gdyż obciążenie to ciąży na nieruchomości, a nie na jej właścicielu. Niewykonywanie przez 5 lat jest zbyt krótkim okresem, aby doprowadzić do wygaśnięcia służebności.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 293

Pułapka: Łatwo pomylić okres 10 lat z 5 latami, które dotyczą np. przedawnienia roszczeń, a także błędnie uznać, że zbycie nieruchomości obciążonej kończy służebność.

Dlaczego tak: Służebność osobista mieszkania wygasa najpóźniej z chwilą śmierci uprawnionego, ponieważ ma charakter ściśle osobisty i nie przechodzi na spadkobierców. Sprzedaż budynku przez właściciela nie powoduje wygaśnięcia służebności, gdyż obciąża ona nieruchomość i działa wobec każdoczesnego właściciela. Udostępnienie lokalu zastępczego może stanowić podstawę do żądania zniesienia służebności, ale nie powoduje jej automatycznego wygaśnięcia.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 299

Pułapka: Łatwo pomylić wygaśnięcie służebności osobistej ze śmiercią uprawnionego z innymi zdarzeniami, takimi jak sprzedaż nieruchomości czy zapewnienie lokalu zastępczego, które nie powodują automatycznego wygaśnięcia.

Dlaczego tak: Służebność przesyłu obciąża nieruchomość, co wynika z art. 305¹ k.c., który stanowi, że można ustanowić służebność przesyłu na nieruchomości. Zgodnie z art. 305⁴ k.c., służebność przesyłu wygasa najpóźniej z chwilą zakończenia likwidacji przedsiębiorstwa, którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 305¹. Odpowiedź b jest błędna, ponieważ przepisy nie przewidują obciążenia oznaczonej części nieruchomości w przypadku służebności przesyłu, w przeciwieństwie do innych służebności gruntowych.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 305¹ i art. 305⁴

Pułapka: Łatwo pomylić służebność przesyłu z innymi służebnościami, które mogą obciążać część nieruchomości, oraz przeoczyć, że wygaśnięcie następuje dopiero z zakończeniem likwidacji przedsiębiorstwa, a nie z chwilą zaprzestania korzystania z urządzeń.

Dlaczego tak: Służebność przesyłu jest ograniczonym prawem rzeczowym, co wynika z jej umiejscowienia w dziale dotyczącym służebności w Kodeksie cywilnym. Może powstać zarówno na podstawie umowy, jak i orzeczenia sądu, co przewidują przepisy o tej instytucji. Ponadto służebność przesyłu może być ustanowiona na części nieruchomości, gdyż jej treścią jest korzystanie z nieruchomości w oznaczonym zakresie, np. w pasie gruntu pod urządzenia przesyłowe.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 305¹, art. 305², art. 305⁴

Pułapka: Łatwo przeoczyć, że służebność przesyłu może powstać nie tylko z umowy, ale także z orzeczenia sądu, co jest często pomijane w praktyce.

Dlaczego tak: Służebność przesyłu została uregulowana w Kodeksie cywilnym jako ograniczone prawo rzeczowe, które polega na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu lub prądu elektrycznego. Może być ustanowiona w drodze umowy między właścicielem nieruchomości a przedsiębiorcą przesyłowym, a także w razie odmowy właściciela - na podstawie orzeczenia sądu, za odpowiednim wynagrodzeniem. Wszystkie trzy wskazane cechy są elementami definicji i sposobów powstania tej służebności, dlatego odpowiedzi a, b i c są poprawne.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 305¹-305⁴

Pułapka: Najłatwiej pominąć, że służebność przesyłu może powstać nie tylko w drodze umowy, ale także przez orzeczenie sądu, co jest istotne przy odpowiedzi na pytanie wielokrotnego wyboru.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 673 Kodeksu cywilnego, jeżeli czas trwania najmu jest oznaczony, zarówno wynajmujący, jak i najemca mogą wypowiedzieć najem w terminach określonych w umowie. Jeżeli czas trwania najmu nie jest oznaczony, strony również mogą wypowiedzieć najem, ale w terminach ustawowych (z zastrzeżeniem możliwości umownego ich skrócenia). Odpowiedź c jest błędna, ponieważ wypowiedzenie nie przysługuje tylko najemcy, lecz obu stronom, a terminy ustawowe dotyczą tylko najmu na czas nieoznaczony.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 673

Pułapka: Łatwo pomylić, że w najmie na czas oznaczony wypowiedzenie jest niedopuszczalne, podczas gdy Kodeks cywilny dopuszcza je, jeśli umowa tak stanowi.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego, termin przedawnienia roszczeń o świadczenia okresowe wynosi trzy lata. Świadczenia okresowe to takie, które powtarzają się w czasie, np. czynsz najmu, odsetki. Pozostałe odpowiedzi są błędne, ponieważ roczny termin dotyczy roszczeń z tytułu sprzedaży rzeczy ruchomych, a dziesięcioletni - roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu lub ugodą.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 118

Pułapka: Łatwo pomylić trzyletni termin przedawnienia roszczeń o świadczenia okresowe z ogólnym terminem przedawnienia wynoszącym sześć lat lub z terminem dziesięcioletnim dla roszczeń stwierdzonych orzeczeniem sądu.

Dlaczego tak: Umowa najmu może być zawarta zarówno na czas oznaczony, jak i nieoznaczony, co wynika z zasady swobody umów oraz przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących najmu. Ograniczenie zawarcia umowy tylko na czas oznaczony w przypadku przewidywanego podnajmu nie znajduje podstawy prawnej, gdyż najemca może podnająć rzecz tylko za zgodą wynajmującego, ale nie wpływa to na dopuszczalny czas trwania umowy najmu.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 659 i nast.

Pułapka: Łatwo pomylić dopuszczalność zawarcia umowy na czas nieoznaczony z wymogiem oznaczenia czasu w przypadku podnajmu, co nie wynika z przepisów.

Dlaczego tak: Umowa najmu zawarta na czas oznaczony dłuższy niż 10 lat może być wypowiedziana przez obie strony po upływie 10 lat, z zachowaniem terminów wypowiedzenia przewidzianych dla umów zawartych na czas nieoznaczony, jeżeli strony nie określiły w umowie wypadków, w których można ją wypowiedzieć. Odpowiedź b jest zatem poprawna, gdyż po 10 latach dopuszczalne jest jednostronne wypowiedzenie. Odpowiedź a jest błędna, ponieważ nie uwzględnia możliwości wypowiedzenia po 10 latach. Odpowiedź c jest błędna, gdyż wypowiedzenie nie jest możliwe w każdej chwili, a dopiero po upływie 10 lat.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 673 § 3

Pułapka: Łatwo przeoczyć, że przepis dotyczy tylko umów zawartych na czas oznaczony powyżej 10 lat i wymaga upływu 10 lat, a nie pozwala na wypowiedzenie w dowolnym momencie.

Dlaczego tak: Umowa o dożywocie jest umową zobowiązującą, na mocy której w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązuje się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie, co obejmuje w szczególności przyjęcie go jako domownika, dostarczanie wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnienie odpowiedniej pomocy i pielęgnowania w chorobie oraz sprawienie pogrzebu odpowiadającego zwyczajom miejscowym. Odpowiedź c jest zatem poprawna, ponieważ oddaje istotę tej umowy. Odpowiedź a jest błędna, gdyż dożywotnie korzystanie z nieruchomości to treść służebności osobistej, a nie umowy o dożywocie. Odpowiedź b jest błędna, ponieważ umowa o dożywocie jest czynnością między żyjącymi, a nie rozporządzeniem na wypadek śmierci (testamentem).

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 908

Pułapka: Łatwo pomylić umowę o dożywocie z ustanowieniem służebności osobistej lub z zapisem testamentowym, podczas gdy jest to umowa wzajemna przenosząca własność za zobowiązanie do opieki.

Dlaczego tak: Umowa o dożywocie została uregulowana w art. 908 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązuje się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (art. 908 § 1). Świadczenia te mogą mieć różną postać: mogą polegać na utrzymaniu, czyli zapewnieniu środków do życia, w tym także na świadczeniach pieniężnych, a także mogą być kierowane do osoby bliskiej zbywcy (art. 908 § 2). Wszystkie trzy odpowiedzi opisują dopuszczalne warianty świadczeń w ramach umowy o dożywocie, dlatego są poprawne.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 908

Pułapka: Łatwo uznać, że dożywocie polega wyłącznie na utrzymaniu w naturze, podczas gdy ustawa dopuszcza także świadczenia pieniężne oraz świadczenia na rzecz osoby bliskiej.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 240 Kodeksu cywilnego, umowa o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste może ulec rozwiązaniu przed upływem terminu, jeżeli użytkownik wieczysty korzysta z gruntu w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem określonym w umowie lub wbrew umowie nie wzniósł budynków i urządzeń określonych w umowie. Przesłanka z litery a) nie jest wymieniona w tym przepisie jako podstawa rozwiązania umowy przez strony, lecz może stanowić podstawę wywłaszczenia na cele publiczne na zasadach odrębnych przepisów.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 240

Pułapka: Łatwo pomylić przesłanki rozwiązania umowy użytkowania wieczystego z przesłankami wywłaszczenia nieruchomości na cele publiczne, które są uregulowane w ustawie o gospodarce nieruchomościami.

Dlaczego tak: Umowa o ustanowieniu odrębnej własności lokalu musi określać rodzaj, położenie i powierzchnię lokalu oraz pomieszczeń do niego przynależnych, a także wielkość udziałów w nieruchomości wspólnej. Te elementy są niezbędne do prawidłowego ukształtowania stosunku prawnego i dokonania wpisu w księdze wieczystej. Opis pomieszczeń stanowiących części nieruchomości wspólnej nie jest wymagany w umowie, gdyż nieruchomość wspólna stanowi współwłasność właścicieli lokali, a jej skład wynika z ustawy.

Podstawa prawna: ustawa o własności lokali (Dz.U. 2026 poz. 232), art. 3 ust. 3

Pułapka: Łatwo pomylić obowiązek określenia części wspólnych z obowiązkiem określenia lokalu i udziałów - w umowie chodzi o lokal i udziały, a nie o szczegółowy opis części wspólnych.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 158 Kodeksu cywilnego, umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości oraz umowa przenosząca własność nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. Wymóg ten dotyczy również umów o oddanie lub przeniesienie użytkowania wieczystego, ale tylko wtedy, gdy chodzi o ustanowienie lub przeniesienie tego prawa w drodze czynności prawnej. W przypadku nabycia użytkowania wieczystego z mocy prawa (np. w wyniku uwłaszczenia) forma aktu notarialnego nie jest wymagana, gdyż dochodzi do niego na podstawie ustawy, a nie umowy. Podobnie, gdy użytkowanie wieczyste jest oddawane w zamian za wywłaszczoną nieruchomość, czynność ta ma charakter administracyjnoprawny i nie wymaga formy aktu notarialnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Dlatego tylko przeniesienie własności nieruchomości wymaga bezwzględnie formy aktu notarialnego.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 158

Pułapka: Łatwo pomylić wymóg formy aktu notarialnego dla umów zobowiązujących i rozporządzających z przypadkami nabycia praw z mocy prawa, gdzie forma ta nie jest konieczna.

Dlaczego tak: Zbycie ekspektatywy odrębnej własności lokalu wymaga formy aktu notarialnego, ponieważ zgodnie z ustawą o własności lokali umowa zobowiązująca do przeniesienia własności lokalu wymaga tej formy, a ekspektatywa jest prawem podlegającym obrotowi jak własność. Forma pisemna lub pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi nie jest wystarczająca, gdyż nie zapewnia bezpieczeństwa obrotu i nie spełnia wymogu szczególnej formy dla czynności dotyczących nieruchomości.

Podstawa prawna: ustawa o własności lokali (Dz.U. 2026 poz. 232), art. 2 ust. 4

Pułapka: Łatwo pomylić formę wymaganą dla umowy zobowiązującej do przeniesienia własności lokalu (akt notarialny) z formą przewidzianą dla innych czynności, np. umowy przedwstępnej.

Dlaczego tak: Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości musi być zawarta w formie aktu notarialnego, co wynika z art. 158 Kodeksu cywilnego. Forma pisemna z notarialnie potwierdzonym podpisem oraz zwykła forma pisemna są niewystarczające, ponieważ ustawa wymaga formy szczególnej pod rygorem nieważności.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 158

Pułapka: Łatwo pomylić formę aktu notarialnego z formą pisemną z notarialnie potwierdzonym podpisem, która jest przewidziana dla innych czynności, np. dla umowy przedwstępnej.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 704 Kodeksu cywilnego, jeżeli dzierżawa gruntu rolnego jest zawarta na czas dłuższy niż 30 lat, po upływie tego okresu poczytuje się ją za zawartą na czas nieoznaczony. Umowa zawarta na 35 lat, po upływie 30 lat od jej zawarcia, czyli po 24 latach od dnia dzisiejszego (6 lat już minęło), będzie uważana za zawartą na czas nieoznaczony. Odpowiedzi b i c są błędne, gdyż nie odpowiadają okresowi 30 lat od zawarcia umowy.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 704

Pułapka: Łatwo pomylić moment, od którego liczy się 30-letni okres - chodzi o czas od zawarcia umowy, a nie od dnia dzisiejszego.