Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne

Dlaczego tak: Rejestr wydanych decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego o znaczeniu powiatowym i gminnym prowadzi wójt, burmistrz albo prezydent miasta, ponieważ to organ gminy jest właściwy do wydawania tych decyzji. Starosta i wojewoda nie prowadzą takiego rejestru, gdyż ich kompetencje dotyczą innych kategorii decyzji lub nadzoru.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 53 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić rejestr decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego z rejestrami prowadzonymi przez starostę, np. dla decyzji o warunkach zabudowy.

To pytanie pojawiło się już 8 razy na egzaminie (sesje: 2016-07-14, 2017-03-16, 2017-11-30, 2021-05-27, 2021-10-28, 2022-07-07, 2023-04-20, 2026-03-25).

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wejście w życie planu miejscowego nie powoduje wygaśnięcia decyzji administracyjnych wydanych na podstawie poprzednich planów, gdyż decyzje te zachowują ważność do czasu ich wygaśnięcia lub uchylenia. Natomiast inne plany zagospodarowania przestrzennego odnoszące się do terenu objętego nowym planem tracą moc obowiązującą z chwilą wejścia w życie nowego planu. Odpowiedź b jest błędna, ponieważ decyzje administracyjne nie wygasają automatycznie.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 34 ust. 1 i art. 35 ust. 1

Pułapka: Najłatwiej pomylić skutek wejścia w życie planu dla decyzji administracyjnych (zachowują ważność) z utratą mocy innych planów (tracą moc).

To pytanie pojawiło się już 8 razy na egzaminie (sesje: 2017-03-16, 2021-03-18, 2022-04-28, 2022-07-07, 2023-06-22, 2024-06-25, 2026-04-22, 2026-06-17).

Dlaczego tak: Rejestr wydanych decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego o znaczeniu krajowym i wojewódzkim prowadzi marszałek województwa, co wynika z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wojewoda i starosta nie są właściwi do prowadzenia tego rejestru, gdyż ich kompetencje dotyczą innych aspektów procedur planistycznych.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 53 ust. 4

Pułapka: Łatwo pomylić rejestr decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego z rejestrami prowadzonymi przez wojewodę lub starostę w innych procedurach administracyjnych.

To pytanie pojawiło się już 6 razy na egzaminie (sesje: 2017-04-20, 2018-09-27, 2023-09-14, 2024-06-25, 2024-11-19, 2025-09-10).

Dlaczego tak: Definicja obszaru przestrzeni publicznej zawarta w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wskazuje, że jest to obszar o szczególnym znaczeniu dla zaspokojenia potrzeb mieszkańców, poprawy jakości ich życia i sprzyjający nawiązywaniu kontaktów społecznych ze względu na jego położenie oraz cechy funkcjonalno-przestrzenne. Odpowiedź a jest zatem zgodna z tą definicją. Odpowiedzi b i c są niepełne lub błędne, ponieważ nie odzwierciedlają istoty definicji - inwestycje celu publicznego czy drogi gminne mogą być elementami przestrzeni publicznej, ale nie stanowią jej definicji.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 2 pkt 6

Pułapka: Łatwo pomylić obszar przestrzeni publicznej z terenami przeznaczonymi pod inwestycje celu publicznego lub drogi, które są tylko przykładami zagospodarowania, a nie definicją.

To pytanie pojawiło się już 5 razy na egzaminie (sesje: 2016-06-16, 2016-12-08, 2018-08-30, 2020-09-24, 2021-06-24).

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podział nieruchomości jest dopuszczalny, jeżeli nie jest sprzeczny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodność ta obejmuje przeznaczenie terenu oraz możliwość zagospodarowania wydzielonych działek gruntu, co oznacza, że wydzielone działki muszą mieć zapewniony dostęp do drogi publicznej i możliwość racjonalnego wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem. Odpowiedź c jest błędna, ponieważ przepisy szczególne nie są elementem oceny zgodności z planem miejscowym w kontekście podziału nieruchomości.

Podstawa prawna: ustawa o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2026 poz. 399), art. 93 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić zgodność z planem miejscowym z wymogiem zgodności z przepisami szczególnymi, które są odrębną przesłanką dopuszczalności podziału, ale nie są częścią oceny zgodności z ustaleniami planu.

To pytanie pojawiło się już 5 razy na egzaminie (sesje: 2016-05-19, 2018-04-12, 2022-09-15, 2024-09-17, 2026-03-25).

Dlaczego tak: Decyzje o warunkach zabudowy wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta, co wynika z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Dotyczy to także inwestycji gminnych, gdyż gmina działa przez swoje organy. Dla terenów zamkniętych właściwy jest wojewoda, który przejmuje kompetencje organów gminy. Starosta nie jest organem właściwym w sprawach warunków zabudowy, gdyż jego rola dotyczy innych procedur, np. pozwoleń na budowę.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 59 ust. 1 i art. 60 ust. 1

Pułapka: Najczęstszym błędem jest przypisanie staroście kompetencji do wydawania decyzji o warunkach zabudowy, podczas gdy jego rola dotyczy innych czynności administracyjnych.

To pytanie pojawiło się już 4 razy na egzaminie (sesje: 2017-05-25, 2017-11-30, 2021-12-02, 2023-10-26).

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, o sposobie zagospodarowania terenu i warunkach zabudowy decyduje się w drodze decyzji o warunkach zabudowy. Obszar analizowany, o którym mowa w tym przepisie, nie może być mniejszy niż trzykrotna szerokość frontu działki objętej wnioskiem, ale nie mniej niż 50 m. Odpowiedź b jest zatem poprawna, natomiast odpowiedzi a i c są błędne, ponieważ wskazują nieprawidłowe minimalne odległości (30 m i 100 m).

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 64 ust. 1

Pułapka: Najczęstsza pomyłka to pomylenie minimalnej szerokości obszaru analizowanego (50 m) z innymi odległościami występującymi w przepisach, np. 30 m lub 100 m.

To pytanie pojawiło się już 4 razy na egzaminie (sesje: 2019-07-04, 2023-06-22, 2024-06-25, 2024-10-22).

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, roszczenia odszkodowawcze z tytułu zmiany przeznaczenia terenu w miejscowym planie przysługują wyłącznie właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości. Osoba posiadająca nieruchomość w użytkowaniu (np. na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub użyczenia) nie jest uprawniona do żądania odszkodowania od gminy, ani do przyznania nieruchomości zamiennej. W związku z tym, w opisanym stanie faktycznym, roszczenie nie przysługuje. Odpowiedzi a) i b) są błędne, ponieważ dotyczą uprawnień zastrzeżonych dla właściciela lub użytkownika wieczystego.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 36 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić uprawnienia użytkownika wieczystego z uprawnieniami osoby posiadającej nieruchomość w użytkowaniu na podstawie innego tytułu prawnego.

To pytanie pojawiło się już 4 razy na egzaminie (sesje: 2016-09-15, 2019-10-24, 2023-03-23, 2023-11-30).

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w przypadku gdy uchwalenie lub zmiana planu miejscowego uniemożliwia lub istotnie ogranicza dotychczasowe korzystanie z nieruchomości, właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu przysługują roszczenia o odszkodowanie za rzeczywistą szkodę, o wykupienie nieruchomości lub jej części, a także o zaoferowanie nieruchomości zamiennej. Wszystkie trzy wskazane w pytaniu uprawnienia są przewidziane w tym przepisie, dlatego odpowiedzi a, b i c są poprawne.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 36 ust. 1 i 3

Pułapka: Najczęstszym błędem jest wybór tylko jednej lub dwóch odpowiedzi, podczas gdy przepis przewiduje wszystkie trzy roszczenia łącznie.

To pytanie pojawiło się już 4 razy na egzaminie (sesje: 2016-07-14, 2020-07-30, 2023-03-23, 2024-03-19).

Dlaczego tak: Miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego uchwalone przed dniem 1 stycznia 1995 r. zachowały moc do czasu uchwalenia nowych planów, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2003 r. Termin ten wynika z przepisów przejściowych ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, które przewidziały maksymalny okres obowiązywania starych planów. Odpowiedzi b i c wskazują inne daty, które nie odpowiadają temu przepisowi.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 87 ust. 3

Pułapka: Łatwo pomylić datę graniczną z innymi terminami przejściowymi, np. dotyczącymi planów uchwalonych po 1995 r., dlatego należy zwrócić uwagę na dokładną treść przepisu.

To pytanie pojawiło się już 4 razy na egzaminie (sesje: 2019-12-05, 2023-04-20, 2023-09-14, 2024-06-25).

Dlaczego tak: Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w art. 1 ust. 2 stanowi, że w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się m.in. prawo własności oraz potrzeby w zakresie rozwoju sieci szerokopasmowych. Obciążenie nieruchomości ograniczonymi prawami rzeczowymi nie jest wprost wymienione w tym przepisie, dlatego odpowiedź b jest nieprawidłowa.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 1 ust. 2

Pułapka: Najłatwiej pomylić prawo własności z innymi prawami rzeczowymi, ale ustawa wymienia tylko prawo własności, a nie ograniczone prawa rzeczowe.

To pytanie pojawiło się już 4 razy na egzaminie (sesje: 2022-06-02, 2022-10-27, 2024-10-22, 2026-06-17).

Dlaczego tak: Decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego o znaczeniu krajowym i wojewódzkim wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, ale wymagają one uzgodnienia z marszałkiem województwa. Wojewoda i starosta nie są właściwi w tych sprawach, gdyż ustawa przypisuje im inne kompetencje, np. w zakresie inwestycji o znaczeniu lokalnym lub odwołań.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 53 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić właściwość organu w zależności od rangi inwestycji - dla znaczenia krajowego i wojewódzkiego zawsze właściwy jest wójt (burmistrz, prezydent) z uzgodnieniem marszałka, a nie wojewoda.

To pytanie pojawiło się już 4 razy na egzaminie (sesje: 2016-05-19, 2020-07-30, 2023-03-23, 2025-05-14).

Dlaczego tak: Plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego, co wynika wprost z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która stanowi, że plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy nie jest aktem prawa miejscowego, lecz aktem kierownictwa wewnętrznego, nie stanowi podstawy prawnej do wydawania decyzji o warunkach zabudowy. Decyzja o warunkach zabudowy jest aktem administracyjnym, a nie aktem prawa miejscowego.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 14 ust. 8

Pułapka: Najczęstsza pomyłka to uznanie studium za akt prawa miejscowego, podczas gdy jest to dokument o charakterze planistycznym, ale nie stanowiący powszechnie obowiązującego prawa.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2017-08-03, 2021-10-28, 2024-11-19).

Dlaczego tak: Decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, określa rodzaj inwestycji, warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy, a także linie rozgraniczające teren inwestycji wyznaczone na mapie w odpowiedniej skali. Wszystkie te elementy są wymagane przez przepisy, dlatego odpowiedzi a, b i c są poprawne. Brak któregokolwiek z tych elementów oznaczałby niezgodność decyzji z ustawą.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 54

Pułapka: Łatwo pominąć któryś z wymaganych elementów decyzji, zwłaszcza linie rozgraniczające, które są często mylone z innymi dokumentami planistycznymi.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2016-11-17, 2018-04-12, 2021-07-22).

Dlaczego tak: Decyzja o warunkach zabudowy, zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie narusza uprawnień osób trzecich ani nie rodzi praw do terenu i nie narusza prawa własności. Jest to akt administracyjny określający warunki zabudowy, ale nie stanowi podstawy do nabycia praw rzeczowych. Odpowiedź c jest błędna, ponieważ decyzja ta nie przyznaje prawa pierwokupu.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 59 ust. 1 i art. 63

Pułapka: Łatwo pomylić decyzję o warunkach zabudowy z pozwoleniem na budowę lub uznać, że przyznaje ona prawa do terenu, podczas gdy ma charakter wyłącznie informacyjno-określający.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2024-03-19, 2024-10-22, 2026-06-17).

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego o znaczeniu krajowym i wojewódzkim wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, ale wymaga ona uzgodnienia z marszałkiem województwa. Pozostałe odpowiedzi są błędne, ponieważ marszałek województwa nie wydaje tej decyzji, a jedynie uzgadnia ją, a wojewoda nie jest organem właściwym w tym zakresie.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 53 ust. 1

Pułapka: Najłatwiej pomylić organ wydający decyzję z organem uzgadniającym, gdyż w przypadku inwestycji celu publicznego o znaczeniu krajowym i wojewódzkim kluczowe jest uzgodnienie z marszałkiem województwa.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2022-03-24, 2025-03-26, 2025-09-10).

Dlaczego tak: Decyzje o warunkach zabudowy oraz decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego wydaje się wyłącznie w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co wynika z zasady, że plan miejscowy jest podstawą zagospodarowania terenu, a w razie jego braku konieczne jest indywidualne rozstrzygnięcie. Nie wydaje się tych decyzji, gdy istnieje plan miejscowy, nawet jeśli wymaga on zmiany, ani w związku z planem zagospodarowania przestrzennego województwa, który nie jest aktem prawa miejscowego i nie stanowi podstawy do wydawania takich decyzji.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 4 ust. 2

Pułapka: Łatwo pomylić sytuację braku planu z potrzebą jego zmiany - decyzje wydaje się tylko w pierwszym przypadku, a zmiana planu wymaga procedury planistycznej.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2018-10-25, 2021-04-22, 2025-10-15).

Dlaczego tak: Roszczenia z tytułu ograniczeń wynikających z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przysługują wyłącznie właścicielowi nieruchomości, a nie użytkownikowi wieczystemu. Osoba posiadająca prawo użytkowania wieczystego nie może żądać odszkodowania ani zamiany nieruchomości, gdyż ustawa przyznaje takie uprawnienia tylko właścicielowi. W związku z tym roszczenia nie przysługują.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 36 ust. 1 i 3

Pułapka: Łatwo pomylić uprawnienia właściciela z uprawnieniami użytkownika wieczystego, gdyż ustawa w art. 36 wyraźnie wskazuje tylko właściciela jako podmiot roszczeń.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2022-06-02, 2023-04-20, 2025-10-15).

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 36 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jeżeli w związku ze zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wartość nieruchomości uległa obniżeniu, a właściciel nieruchomości ją zbył, może żądać od gminy odszkodowania w wysokości odpowiadającej obniżeniu wartości nieruchomości, ale tylko w przypadku zbycia przed upływem 5 lat od daty wejścia w życie planu lub jego zmiany. Odpowiedź c jest zatem poprawna. Odpowiedź a jest błędna, ponieważ odszkodowanie nie obejmuje rzeczywistej szkody, lecz jest ograniczone do obniżenia wartości nieruchomości. Odpowiedź b jest błędna, ponieważ ustawa nie przewiduje roszczenia o przywrócenie poprzedniego zapisu planu.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 36 ust. 3

Pułapka: Najczęściej myli się odszkodowanie za obniżenie wartości nieruchomości z odszkodowaniem za rzeczywistą szkodę, podczas gdy przepis ogranicza roszczenie do różnicy wartości i wymaga zbycia w terminie 5 lat.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2017-03-16, 2018-11-29, 2023-04-20).

Dlaczego tak: Kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej państwa należy do zadań Rady Ministrów, co wynika z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa wykonuje zadania określone w ustawie, ale nie jest to kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej państwa. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwala ustawy, ale nie prowadzi polityki przestrzennej.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 3 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić zadania Rady Ministrów z zadaniami ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, który jedynie wykonuje zadania określone w ustawie.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2023-04-20, 2024-09-17, 2025-05-14).

Dlaczego tak: Kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej w województwie, w tym uchwalanie planu zagospodarowania przestrzennego województwa, należy do zadań własnych samorządu województwa. Wojewoda sprawuje nadzór nad legalnością, a Rada Ministrów prowadzi politykę przestrzenną na poziomie kraju, nie województwa.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 39 ust. 1

Pułapka: Pomylenie zadań samorządu województwa z zadaniami wojewody, który pełni jedynie nadzór nad zgodnością z prawem.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2016-10-13, 2019-12-05, 2021-12-02).

Dlaczego tak: Przeznaczenie nieruchomości na cel publiczny jest ustalane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Decyzja o warunkach zabudowy nie określa przeznaczenia terenu, a jedynie warunki zabudowy dla konkretnej inwestycji, dlatego nie może stanowić podstawy do wywłaszczenia.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 50; ustawa o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2026 poz. 399), art. 112

Pułapka: Łatwo pomylić decyzję o warunkach zabudowy z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, gdyż obie dotyczą zabudowy, ale tylko ta druga przesądza o celu publicznym.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2019-12-05, 2021-10-28, 2022-10-27).

Dlaczego tak: Linie rozgraniczające ulice i drogi publiczne są elementem ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który określa przebieg dróg publicznych. Decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, wydawana na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zawiera ustalenia dotyczące linii rozgraniczających teren inwestycji, w tym dla dróg publicznych. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy nie zawiera linii rozgraniczających, gdyż są one ustalane w aktach planistycznych o charakterze normatywnym, a nie w studium, które jest aktem kierunkowym.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 15 ust. 2 pkt 9 oraz art. 50 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić studium z planem miejscowym, gdyż oba dotyczą zagospodarowania przestrzennego, ale tylko plan miejscowy i decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego zawierają linie rozgraniczające.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2022-12-01, 2024-06-25, 2024-11-19).

Dlaczego tak: Minimalna powierzchnia nowowydzielanych działek jest ustalana w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, który zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym określa w treści planu zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu, w tym minimalną powierzchnię działek. Prawo budowlane i Prawo geodezyjne i kartograficzne nie regulują tej kwestii, gdyż dotyczą odpowiednio procesu budowlanego oraz ewidencji gruntów i prac geodezyjnych.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 15 ust. 2 pkt 9

Pułapka: Łatwo pomylić kompetencje planistyczne z przepisami techniczno-budowlanymi lub geodezyjnymi, które nie określają minimalnej powierzchni działek.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2017-04-20, 2019-05-30, 2021-06-24).

Dlaczego tak: Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi, że określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku - w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, która obejmuje decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz decyzję o warunkach zabudowy. Wszystkie trzy wskazane dokumenty są zatem właściwymi formami określania tych sposobów i warunków, przy czym decyzje wydawane są tylko wtedy, gdy nie ma planu.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 4 ust. 1, art. 50, art. 59

Pułapka: Łatwo pominąć decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego, traktując ją jako odrębną od decyzji o warunkach zabudowy, choć obie są rodzajami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2016-12-08, 2019-12-05, 2026-03-25).

Dlaczego tak: Opłatę planistyczną z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pobiera wójt, burmistrz albo prezydent miasta, ponieważ jest to dochód gminy i organ wykonawczy gminy jest właściwy do jej ustalenia i pobrania. Marszałek i starosta nie mają kompetencji w tym zakresie, gdyż opłata ta związana jest z planowaniem przestrzennym na szczeblu gminnym.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 36 ust. 4

Pułapka: Pomylenie opłaty planistycznej z innymi opłatami pobieranymi przez starostę lub marszałka, np. z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej lub leśnej.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2023-10-26, 2024-04-23, 2025-05-14).

Dlaczego tak: Podstawową skalą mapy dla opracowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest skala 1:1000, co wynika wprost z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Skala 1:100 jest zbyt szczegółowa i stosowana raczej dla projektów architektonicznych, a 1:2500 jest zbyt ogólna i nie zapewnia wymaganej dokładności dla ustaleń planu.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 16 ust. 1

Pułapka: Pomylenie skali podstawowej z dopuszczalnymi odstępstwami lub skojarzenie skali 1:100 z projektami budowlanymi.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2019-05-30, 2021-05-27, 2022-12-01).

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wypisy i wyrysy z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego są udostępniane każdemu, kto tego potrzebuje, bez konieczności wykazywania interesu prawnego. Przepis ten ma charakter jawnościowy, co oznacza, że dostęp do tych dokumentów jest powszechny. Odpowiedzi b i c są błędne, ponieważ wprowadzają dodatkowe warunki, których ustawa nie przewiduje.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 30 ust. 1

Pułapka: Pomylenie zasad dostępu do wypisów i wyrysów z zasadami dostępu do akt postępowania administracyjnego, gdzie wymagany jest interes prawny.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2019-09-05, 2023-11-30, 2025-10-15).

Dlaczego tak: Ustalenie przeznaczenia terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, który jest aktem prawa miejscowego i stanowi podstawę do określenia sposobu zagospodarowania i warunków zabudowy terenu. Decyzja o warunkach zabudowy nie ustala przeznaczenia, lecz jedynie określa warunki zabudowy dla konkretnej inwestycji, gdy brak jest planu. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy jest aktem kierownictwa wewnętrznego, który wyznacza kierunki polityki przestrzennej, ale nie jest aktem prawa miejscowego i nie ustala przeznaczenia terenu.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 4 ust. 1

Pułapka: Najczęściej myli się studium z planem miejscowym, traktując studium jako akt prawa miejscowego, podczas gdy jest ono jedynie aktem kierownictwa wewnętrznego.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2022-07-07, 2023-03-23, 2024-09-17).

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, uwagi do projektu planu miejscowego może wnieść każdy, kto kwestionuje ustalenia przyjęte w projekcie wyłożonym do publicznego wglądu. Przepis ten nie ogranicza kręgu podmiotów do właścicieli, użytkowników wieczystych ani osób mających interes prawny, co czyni odpowiedź c jedyną poprawną. Odpowiedzi a i b są błędne, ponieważ wprowadzają zawężenia nieznane ustawie.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 18 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić krąg podmiotów uprawnionych do składania uwag do projektu planu z kręgiem podmiotów mających interes prawny, co jest wymagane np. przy zaskarżaniu uchwały do sądu administracyjnego.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2019-05-30, 2019-09-05, 2021-04-22).

Dlaczego tak: Warunek uzbrojenia terenu dla decyzji o warunkach zabudowy uważa się za spełniony, gdy wykonanie uzbrojenia jest zagwarantowane w umowie inwestora z wykonawcą. Taka umowa stanowi prawnie wiążące zobowiązanie do realizacji uzbrojenia, co spełnia wymóg ustawowy. Studium gminne jest aktem planistycznym o charakterze kierunkowym i nie stanowi gwarancji wykonania uzbrojenia, a decyzja o ustaleniu lokalizacji celu publicznego dotyczy inwestycji celu publicznego, nie zaś uzbrojenia terenu pod zabudowę.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 61 ust. 1 pkt 2

Pułapka: Najczęstsza pomyłka to uznanie studium gminnego za wystarczającą gwarancję, podczas gdy jest to dokument planistyczny, a nie zobowiązanie cywilnoprawne.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2016-04-14, 2018-10-25, 2021-09-09).

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w sprawach ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego na terenach zamkniętych decyzje wydaje wojewoda. Wynika to z art. 60 ust. 4 tej ustawy, który stanowi, że w takich przypadkach właściwy jest wojewoda, a nie starosta ani wójt, burmistrz czy prezydent miasta. Starosta jest właściwy dla inwestycji celu publicznego na terenach gminnych, a wójt, burmistrz lub prezydent miasta dla inwestycji celu publicznego na terenach niebędących terenami zamkniętymi, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 60 ust. 4

Pułapka: Najłatwiej pomylić właściwość organu w zależności od rodzaju terenu - tereny zamknięte zawsze należą do wojewody, a nie do starosty czy wójta.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2017-10-26, 2022-10-27, 2025-06-25).

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy określa się obowiązkowo m.in. obszary wymagające przeprowadzenia scaleń i podziałów nieruchomości oraz obszary pomników zagłady i ich stref ochronnych. Stawki procentowe opłaty planistycznej nie są określane w studium, lecz w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, zatem odpowiedź c jest nieprawidłowa.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 10 ust. 2

Pułapka: Pomylenie zakresu studium z zakresem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym ustala się stawki procentowe opłaty planistycznej.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2017-03-16, 2018-05-10, 2021-05-27).

Dlaczego tak: Procedura uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przewiduje uzgodnienie projektu planu z organami właściwymi do uzgadniania odpowiednich zadań rządowych i samorządowych. Zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wójt, burmistrz albo prezydent miasta uzgadnia projekt planu z wojewodą, zarządem województwa oraz zarządem powiatu, w zakresie zadań rządowych i samorządowych. Pozostałe podmioty nie są wymienione w tym przepisie jako organy uzgadniające.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 17 pkt 6 lit. b

Pułapka: Pytanie wymaga wskazania wszystkich trzech organów jednocześnie, a pominięcie któregokolwiek z nich skutkuje brakiem punktu.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2018-03-15, 2024-11-19, 2025-06-25).

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe tylko przy łącznym spełnieniu wszystkich warunków wymienionych w tym przepisie, w tym m.in. dostępu terenu do drogi publicznej oraz wystarczającego uzbrojenia terenu. Warunek dotyczący braku działek zabudowanych w sąsiedztwie nie jest wymagany - wręcz przeciwnie, ustawa wymaga, aby w sąsiedztwie istniała zabudowa pozwalająca na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 61 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić warunek dotyczący sąsiedztwa - ustawa nie wymaga braku zabudowy, lecz istnienia zabudowy w sąsiedztwie, co jest warunkiem koniecznym do określenia charakteru nowej zabudowy.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2023-10-26, 2024-10-22, 2025-10-15).

Dlaczego tak: Warunki wydania decyzji o warunkach zabudowy określone w art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym mają charakter kumulatywny, co oznacza, że wszystkie muszą być spełnione łącznie. Wskazane w pytaniu warunki (dostęp do drogi publicznej, brak konieczności uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych, zgodność z przepisami odrębnymi) są wprost wymienione w tym przepisie. Pozostałe odpowiedzi nie zostały wskazane, gdyż nie są częścią klucza.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 61 ust. 1

Pułapka: Łatwo przeoczyć, że warunki są kumulatywne i należy wskazać wszystkie, a nie tylko jeden z nich.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2016-10-13, 2020-09-24, 2021-04-22).

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wysokość jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości ustala wójt, burmistrz albo prezydent miasta w drodze decyzji administracyjnej. Rada gminy w uchwale przyjmującej plan miejscowy określa jedynie stawkę procentową tej opłaty, a nie jej wysokość. Rzeczoznawca majątkowy nie ustala opłaty, lecz może być powołany do określenia wartości nieruchomości w postępowaniu.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 36 ust. 4

Pułapka: Łatwo pomylić ustalenie stawki procentowej opłaty (które należy do rady gminy) z ustaleniem jej wysokości (które należy do organu wykonawczego gminy).

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2022-07-07, 2022-12-01, 2025-03-26).

Dlaczego tak: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego, który ustala przeznaczenie terenów, w tym przeznaczenie nieruchomości. Decyzja o warunkach zabudowy nie jest aktem prawa miejscowego, lecz decyzją administracyjną, a studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego jest aktem kierownictwa wewnętrznego, nieustalającym przeznaczenia terenu w sposób wiążący.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 14 ust. 8

Pułapka: Łatwo pomylić studium z aktem prawa miejscowego, ale studium nie jest aktem prawa miejscowego i nie ustala przeznaczenia terenu w sposób wiążący.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2018-04-12, 2024-10-22).

Dlaczego tak: Podział nieruchomości przeznaczonych na cele inne niż rolne i leśne, w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jest dopuszczalny tylko w sytuacjach określonych w ustawie, np. gdy podział jest zgodny z decyzją o warunkach zabudowy lub służy realizacji celów publicznych. Nie jest to możliwe bez żadnych ograniczeń ani całkowicie zakazane, dlatego odpowiedź b jest poprawna, a pozostałe błędne.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538)

Pułapka: Łatwo pomylić podział nieruchomości rolnych i leśnych, które mają odrębne zasady, z podziałem nieruchomości przeznaczonych na inne cele.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2016-03-17, 2026-04-22).

Dlaczego tak: Decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego o znaczeniu krajowym lub wojewódzkim wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, jednak wymaga to uzgodnienia z marszałkiem województwa. Wynika to z art. 53 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który stanowi, że decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku inwestycji celu publicznego o znaczeniu krajowym lub wojewódzkim - po uzgodnieniu z marszałkiem województwa. Odpowiedzi a i b są błędne, ponieważ ani marszałek województwa, ani wojewoda nie są organami właściwymi do wydania tej decyzji, choć marszałek uczestniczy w postępowaniu w formie uzgodnienia.

Podstawa prawna: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2026 poz. 538), art. 53 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić organ wydający decyzję z organem uzgadniającym - w tym przypadku decyzję wydaje wójt, a marszałek tylko uzgadnia.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2016-03-17, 2021-10-28).