Źródła informacji o nieruchomościach

Dlaczego tak: Zgodnie z przepisami ewidencji gruntów i budynków, nowo powstała działka ewidencyjna w wyniku połączenia działek otrzymuje numer będący kolejną liczbą naturalną po najwyższym wykorzystanym numerze w danym obrębie ewidencyjnym. Zapewnia to jednoznaczność i ciągłość numeracji. Odpowiedź a jest błędna, gdyż numer nie zależy od powierzchni działek. Odpowiedź c jest błędna, ponieważ ułamki stosuje się przy podziale działek, a nie przy ich łączeniu.

Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków, § 45 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić zasady numeracji przy łączeniu z zasadami przy podziale, gdzie stosuje się ułamki.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w razie niezgodności danych katastru nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej, sprostowania dokonuje sąd na wniosek właściciela nieruchomości lub z urzędu po bezpośrednim sprawdzeniu danych w bazie katastru. Wniosek jednostki prowadzącej kataster nie jest przewidziany w tym przepisie, dlatego odpowiedź b jest nieprawidłowa.

Podstawa prawna: ustawa o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. 2026 poz. 1066), art. 26 ust. 2

Pułapka: Łatwo pomylić uprawnienie jednostki prowadzącej kataster do inicjowania postępowania z uprawnieniem sądu do działania z urzędu, które wymaga bezpośredniego sprawdzenia danych w bazie.

Dlaczego tak: Rejestr cen nieruchomości obejmuje dane dotyczące transakcji, w tym cenę nieruchomości, powierzchnię ewidencyjną oraz rodzaj prawa będącego przedmiotem transakcji. Wszystkie te elementy są wymagane do prawidłowego prowadzenia rejestru i stanowią podstawę do analiz rynkowych. Pozostałe odpowiedzi nie dotyczą zakresu rejestru cen nieruchomości.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2024 poz. 1151), art. 24 ust. 2a

Pułapka: Łatwo pomylić zakres rejestru cen z danymi z ewidencji gruntów i budynków, ale rejestr cen obejmuje tylko dane transakcyjne.

Dlaczego tak: Wartość katastralną nieruchomości ustala organ prowadzący kataster nieruchomości, którym jest starosta, a w miastach na prawach powiatu - prezydent miasta. Zgodnie z definicją zawartą w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne, kataster nieruchomości obejmuje m.in. ustalanie wartości katastralnej nieruchomości. Organ prowadzący kataster wykonuje to zadanie jako zadanie z zakresu administracji rządowej. Wójt, burmistrz czy prezydent miasta nie są organami prowadzącymi kataster, a uchwała rady lub sejmiku nie jest formą ustalania wartości katastralnej, gdyż wartość ta jest ustalana w drodze decyzji administracyjnej przez organ prowadzący kataster.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2024 poz. 1151), art. 2 pkt 8

Pułapka: Łatwo pomylić organ prowadzący kataster z organem wykonawczym gminy, ale to starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) jest właściwy, a nie wójt czy burmistrz.

Dlaczego tak: Wartość katastralną nieruchomości ustala organ prowadzący kataster nieruchomości, którym jest starosta, a w miastach na prawach powiatu - prezydent miasta. Wynika to z ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, która stanowi, że kataster nieruchomości prowadzą starostowie, a wartość katastralną ustala się dla nieruchomości objętych katastrem. Wójt, burmistrz czy prezydent miasta nie są właściwi w tym zakresie, gdyż nie prowadzą katastru nieruchomości, a organy wykonawcze jednostek samorządu terytorialnego nie podejmują uchwał w sprawie wartości katastralnej, gdyż jest to zadanie z zakresu administracji rządowej realizowane przez organy prowadzące kataster.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2024 poz. 1151), art. 24 ust. 2

Pułapka: Łatwo pomylić organ prowadzący kataster nieruchomości (starosta) z organami samorządu terytorialnego, które nie mają kompetencji w tym zakresie.

Dlaczego tak: Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków, izba to pomieszczenie wydzielone stałymi ścianami, oświetlone światłem dziennym, o powierzchni co najmniej 4 m2. Pokój nieposiadający oświetlenia dziennego, pokój o powierzchni mniejszej niż 4 m2 oraz przedpokój o powierzchni większej niż 4 m2 nie spełniają definicji izby, ponieważ przedpokój nie jest pokojem, a jedynie pomieszczeniem pomocniczym. Dlatego wszystkie trzy odpowiedzi są poprawne.

Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków, § 2

Pułapka: Pytanie sprawdza znajomość definicji izby, która wymaga jednocześnie oświetlenia dziennego, minimalnej powierzchni i charakteru pomieszczenia; łatwo pominąć, że przedpokój, nawet duży, nie jest izbą.

Dlaczego tak: Przepisy ewidencji gruntów i budynków dzielą grunty rolne na użytki rolne oraz nieużytki. Grunty rolne zabudowane nie stanowią odrębnej kategorii w tym podziale, lecz są zaliczane do użytków rolnych jako grunty zabudowane i zurbanizowane, dlatego odpowiedź c jest błędna.

Podstawa prawna: Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2024 poz. 1151), załącznik do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Pułapka: Łatwo pomylić grunty rolne zabudowane z odrębną kategorią, podczas gdy w ewidencji są one częścią użytków rolnych.

Dlaczego tak: Przepisy ewidencji gruntów i budynków dzielą użytki rolne na grunty orne, grunty rolne zabudowane oraz łąki i pastwiska. Nieużytki stanowią odrębną kategorię użytków gruntowych, niezaliczaną do użytków rolnych. Wskazanie tylko jednej z poprawnych odpowiedzi (a lub c) jest niewystarczające, ponieważ pytanie wymaga pełnego zestawienia.

Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Pułapka: Najczęstszym błędem jest uznanie nieużytków za użytki rolne, podczas gdy stanowią one odrębną kategorię.

Dlaczego tak: Mapa katastralna jest sporządzana w skalach 1:500, 1:1000 lub 1:2000, w zależności od rodzaju zabudowy i szczegółowości danych ewidencyjnych. Skala 1:500 jest stosowana na terenach o gęstej zabudowie, 1:1000 na terenach miejskich, a 1:2000 na terenach wiejskich lub słabiej zurbanizowanych. Wszystkie trzy skale są dopuszczalne, dlatego odpowiedzi a, b i c są poprawne.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2024 poz. 1151), art. 2 pkt 7; rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków, § 2 ust. 1 pkt 1

Pułapka: Łatwo pomyśleć, że tylko jedna skala jest właściwa, podczas gdy przepisy dopuszczają trzy skale w zależności od charakteru terenu.

Dlaczego tak: Wpis konstytutywny w księdze wieczystej ma charakter prawotwórczy, co oznacza, że prawo powstaje dopiero z chwilą wpisu. Dotyczy to hipoteki, która powstaje na skutek wpisu, nabycia odrębnej własności lokalu, które następuje z chwilą wpisu do księgi wieczystej, oraz nabycia użytkowania wieczystego, które również wymaga konstytutywnego wpisu. Pozostałe prawa, takie jak własność nieruchomości, przenoszone są na podstawie umowy i wpis ma charakter deklaratoryjny.

Podstawa prawna: ustawa o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. 2026 poz. 1066), art. 67; ustawa o własności lokali (Dz.U. 2026 poz. 232), art. 7 ust. 2; ustawa o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2026 poz. 399), art. 237

Pułapka: Łatwo pomylić wpisy konstytutywne z deklaratoryjnymi, np. uznać, że przeniesienie własności nieruchomości wymaga wpisu konstytutywnego, podczas gdy w tym przypadku wpis ma charakter deklaratoryjny.

Dlaczego tak: Ustanowienie odrębnej własności lokalu wymaga wpisu do księgi wieczystej, który ma charakter konstytutywny, gdyż bez tego wpisu prawo to nie powstaje. Akt notarialny jest jedynie podstawą do dokonania wpisu, ale sam w sobie nie przenosi własności. Wpis deklaratoryjny potwierdza istniejące prawo, co nie ma miejsca w tym przypadku.

Podstawa prawna: ustawa o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. 2026 poz. 1066), art. 1 ust. 1; ustawa o własności lokali (Dz.U. 2026 poz. 232), art. 7 ust. 2

Pułapka: Łatwo pomylić charakter wpisu - w przypadku ustanowienia odrębnej własności lokalu wpis jest konstytutywny, a nie deklaratoryjny.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, w rejestrze cen i wartości nieruchomości gromadzi się dane dotyczące m.in. adresu nieruchomości, jej powierzchni oraz numerów działek ewidencyjnych. Wszystkie wskazane odpowiedzi są zatem poprawne, ponieważ stanowią elementy danych, które muszą być ujęte w tym rejestrze. Pozostałe odpowiedzi nie występują w pytaniu, więc nie ma podstaw do ich odrzucenia.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2024 poz. 1151), art. 24 ust. 2a

Pułapka: Pytanie jest wielokrotnego wyboru, więc łatwo pominąć którąś z poprawnych odpowiedzi, myśląc że tylko jedna jest właściwa.

Dlaczego tak: Zgodnie z przepisami ewidencji gruntów i budynków, sad to teren przeznaczony do uprawy drzew lub krzewów owocowych, przy czym minimalna powierzchnia wynosi 0,1000 ha, a liczba drzew lub krzewów na jednostce powierzchni musi być wystarczająca do uznania go za sad. W przypadku a) powierzchnia 0,1000 ha i 100 drzew owocowych spełnia kryteria, gdyż średnio 1000 drzew na 1 ha. W przypadku b) powierzchnia 1,0000 ha i 1500 drzew owocowych również spełnia kryteria, gdyż zagęszczenie wynosi 1500 drzew na ha. W przypadku c) powierzchnia 0,5000 ha i 1200 krzewów owocowych daje zagęszczenie 2400 krzewów na ha, co również jest wystarczające. Wszystkie przypadki spełniają warunki określone w rozporządzeniu, dlatego odpowiedzi a, b i c są poprawne.

Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Pułapka: Łatwo pomylić wymagania dotyczące minimalnej liczby drzew lub krzewów na jednostkę powierzchni, myśląc, że tylko duże zagęszczenie jest uznawane za sad, podczas gdy przepis dopuszcza różne zagęszczenia, o ile są one charakterystyczne dla sadu.

Dlaczego tak: Jednostka rejestrowa gruntów obejmuje grunty jednego podmiotu, położone w granicach jednego obrębu ewidencyjnego, które mogą być ujawnione w jednej księdze wieczystej. Zgodnie z definicją zawartą w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne, jednostka rejestrowa to zbiór działek ewidencyjnych, dla których prowadzona jest oddzielna księga wieczysta lub które są objęte wspólnym konturem użytków gruntowych. Rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków precyzuje, że w skład jednostki rejestrowej mogą wchodzić działki położone w jednym obrębie, ale nie mogą być one ujawnione w różnych księgach wieczystych, ponieważ jednostka rejestrowa ma odpowiadać jednej księdze wieczystej. Odpowiedź b jest zatem poprawna, a odpowiedzi a i c są błędne, gdyż dopuszczają sytuacje sprzeczne z zasadą jednolitości jednostki rejestrowej.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2024 poz. 1151), art. 2 pkt 11; rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków, § 10 ust. 1

Pułapka: Najłatwiej pomylić jednostkę rejestrową z obrębem ewidencyjnym, mylnie dopuszczając łączenie działek z różnych obrębów w jedną jednostkę rejestrową.

Dlaczego tak: Wypis z rejestru gruntów, zgodnie z przepisami prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, zawiera dane dotyczące jednostki rejestrowej, w tym numer jednostki rejestrowej gruntów oraz informacje o budynkach znajdujących się na działkach ewidencyjnych, które nie stanowią odrębnego od gruntu przedmiotu własności. Informacja o przeznaczeniu poszczególnych działek nie jest elementem wypisu z rejestru gruntów, gdyż przeznaczenie określane jest w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego lub decyzjach o warunkach zabudowy, a nie w ewidencji gruntów i budynków.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2024 poz. 1151), art. 24 ust. 2a; rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków, § 10 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić informacje zawarte w wypisie z rejestru gruntów z danymi dotyczącymi przeznaczenia nieruchomości, które pochodzą z planów zagospodarowania przestrzennego, a nie z ewidencji gruntów.

Dlaczego tak: Mapa ewidencyjna, jako część katastru nieruchomości, zawiera dane o granicach, konturach budynków oraz rodzajach użytków gruntowych, co umożliwia uzyskanie informacji o kształcie działki, położeniu budynków i rodzajach użytków. Wszystkie trzy wskazane informacje są dostępne na mapie ewidencyjnej, dlatego odpowiedzi a, b i c są poprawne. Pozostałe odpowiedzi nie występują w pytaniu, więc nie ma podstaw do ich odrzucenia.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2024 poz. 1151), art. 2 pkt 7

Pułapka: Pytanie może sprawiać trudność, jeśli egzaminowany nie zdaje sobie sprawy, że mapa ewidencyjna zawiera również informacje o budynkach, a nie tylko o gruntach.

Dlaczego tak: Zgodnie z ewidencją gruntów i budynków, do gruntów rolnych zalicza się użytki gruntowe oznaczone symbolami: R (grunty orne), Ł (łąki), Ps (pastwiska), a także grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych (Lzr) oraz nieużytki (N). Wszystkie wymienione w odpowiedziach kategorie są klasyfikowane jako grunty rolne w rozumieniu przepisów o ewidencji gruntów, co potwierdza poprawność odpowiedzi a, b i c.

Podstawa prawna: rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków (załącznik do rozporządzenia, tabele klasoużytków)

Pułapka: Łatwo pomylić grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych (Lzr) z gruntami leśnymi (Ls), które nie są zaliczane do gruntów rolnych.

Dlaczego tak: Zgodnie z § 68 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, do gruntów rolnych zalicza się użytki rolne, do których należą m.in. grunty orne, sady, łąki trwałe, pastwiska trwałe, grunty rolne zabudowane, grunty pod stawami rybnymi, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych oraz nieużytki. Zatem wszystkie wymienione w pytaniu odpowiedzi (nieużytki, zadrzewienia na użytkach rolnych, grunty pod stawami rybackimi) są poprawnymi przykładami gruntów rolnych.

Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Pułapka: Łatwo pomylić grunty rolne z gruntami wykorzystywanymi rolniczo, gdyż nieużytki czy stawy rybne nie są użytkami rolnymi w potocznym rozumieniu, ale w ewidencji gruntów są klasyfikowane jako grunty rolne.

Dlaczego tak: Obowiązek zgłaszania zmian danych ewidencyjnych dotyczy właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości, którzy są bezpośrednio zainteresowani aktualnością tych danych. Organy wydające decyzje powodujące zmiany danych ewidencji nie potrzebują zgody właściciela lub użytkownika wieczystego, ponieważ działają z urzędu na podstawie przepisów prawa, a ich obowiązek zgłoszenia wynika z mocy ustawy, a nie z woli strony.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2024 poz. 1151), art. 22 ust. 2

Pułapka: Łatwo pomylić obowiązek zgłaszania zmian przez organy wydające decyzje z koniecznością uzyskania zgody właściciela - w tym przypadku zgoda nie jest wymagana.

Dlaczego tak: Obowiązek zgłaszania zmian danych ewidencji gruntów i budynków spoczywa na właścicielach i użytkownikach wieczystych nieruchomości, ponieważ to oni są podmiotami, których prawa są ujawniane w ewidencji. Organy wydające decyzje powodujące zmiany danych są zobowiązane do przekazywania tych zmian do ewidencji, ale nie wymaga to zgody właściciela lub użytkownika wieczystego, gdyż działają na podstawie przepisów prawa, a nie na wniosek strony.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2024 poz. 1151), art. 22 ust. 2

Pułapka: Najłatwiej pomylić obowiązek zgłaszania zmian przez właścicieli i użytkowników wieczystych z obowiązkiem przekazywania danych przez organy, który nie wymaga zgody tych podmiotów.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, obowiązek zgłaszania zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków ciąży na podmiotach, które wykonują działania powodujące te zmiany, w tym na notariuszach, organach administracji publicznej oraz sądach. Wszystkie wymienione podmioty są zobowiązane do przekazywania informacji o zmianach do organu prowadzącego kataster, dlatego odpowiedzi a, b i c są poprawne. Brak jest podstaw do wykluczenia któregokolwiek z tych podmiotów, gdyż przepis wprost wymienia je jako obowiązane do zgłaszania zmian.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2024 poz. 1151), art. 22 ust. 2

Pułapka: Pytanie wymaga wskazania wszystkich trzech podmiotów łącznie, a nie wybrania jednego, co może prowadzić do błędnych odpowiedzi przy zaznaczaniu tylko części z nich.

Dlaczego tak: Przepis art. 22 ust. 2 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne nakłada na notariuszy, organy administracji publicznej oraz sądy obowiązek zgłaszania organowi prowadzącemu kataster nieruchomości zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, jeżeli zmiany te nastąpiły w wyniku ich działań. Wszystkie trzy podmioty są zatem zobowiązane do zgłaszania takich zmian, co czyni odpowiedzi a, b i c poprawnymi. Nie ma w tym przepisie innych podmiotów, które byłyby wyłączone z tego obowiązku, więc żadna z pozostałych kombinacji nie jest właściwa.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2024 poz. 1151), art. 22 ust. 2

Pułapka: Łatwo pominąć któryś z podmiotów, np. sądy, myśląc, że obowiązek dotyczy tylko notariuszy i organów administracji, podczas gdy ustawa wymienia wszystkie trzy kategorie.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, obowiązek zgłaszania zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków ciąży na podmiotach, które wykonują działania powodujące te zmiany. Kancelarie notarialne, organy administracji publicznej oraz użytkownicy wieczyści są wymienieni wprost w tym przepisie jako podmioty zobowiązane do zgłaszania takich zmian. Pozostałe podmioty nie zostały wskazane w tym przepisie jako obowiązane do zgłaszania zmian.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2024 poz. 1151), art. 22 ust. 2

Pułapka: Pytanie wymaga wskazania wszystkich trzech podmiotów łącznie, a pominięcie któregokolwiek z nich skutkuje brakiem punktu.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 22 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, obowiązek zgłaszania zmian danych ewidencyjnych ciąży na podmiotach, które wykonują działania powodujące te zmiany. Notariusze, organy administracji publicznej oraz użytkownicy wieczyści są wymienieni w tym przepisie jako podmioty zobowiązane do zgłaszania zmian, stąd wszystkie odpowiedzi są poprawne. Pozostałe podmioty, jeśli nie są wymienione w przepisie, nie mają takiego obowiązku.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2024 poz. 1151), art. 22 ust. 2

Pułapka: Pytanie wymaga wskazania wszystkich trzech podmiotów jednocześnie; łatwo pominąć któryś z nich, myśląc, że obowiązek dotyczy tylko wybranych kategorii.