Czy spadkobierca żyjący w chwili otwarcia spadku może być wyłączony z dziedziczenia ustawowego, jeżeli spadkodawca nie pozostawił testamentu?
- a) nie ma takiej możliwości, gdyż spadek należy się wszystkim osobom uprawnionym z mocy prawa;
- b) może być wyłączony, jeżeli we właściwym trybie zostanie uznany za niegodnego; poprawna
- c) może być wyłączony, jeżeli dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy, nawet jeżeli spadkodawca mu przebaczył.
Szacjusz wyjaśnia: Dlaczego tak: Spadkobierca ustawowy może być wyłączony od dziedziczenia tylko w przypadkach przewidzianych ustawą, a jednym z nich jest uznanie go za niegodnego dziedziczenia. Niegodność dziedziczenia następuje m.in. wtedy, gdy spadkobierca umyślnie popełnił ciężkie przestępstwo przeciwko spadkodawcy, ale tylko wtedy, gdy spadkodawca mu nie przebaczył. Przebaczenie wyłącza możliwość uznania za niegodnego. Odpowiedź b jest zatem poprawna, gdyż wskazuje właściwy tryb wyłączenia. Odpowiedź a jest błędna, bo prawo przewiduje wyłączenie, a odpowiedź c jest błędna, bo przebaczenie wyklucza uznanie za niegodnego.
Podstawa prawna: ustawa - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 928 i art. 930
Pułapka: Łatwo pomylić przesłanki niegodności z automatycznym wyłączeniem, nie zauważając, że przebaczenie spadkodawcy niweluje skutek przestępstwa.