Środowisko i zabytki

Dlaczego tak: Opłata za usunięcie drzewa jest naliczana od obwodu pnia, a nie od jego pierśnicy. Pierśnica to średnica pnia na wysokości 1,3 m, więc obwód oblicza się ze wzoru: obwód = π × pierśnica. Dla pierśnicy 30 cm obwód wynosi około 94,2 cm (π × 30). Przy stawce 100 zł za 1 cm obwodu opłata wynosi 94,2 cm × 100 zł/cm = 9420 zł. Odpowiedź a (3000 zł) błędnie przyjmuje pierśnicę jako obwód, a odpowiedź c (9000 zł) błędnie zaokrągla obwód do 90 cm.

Podstawa prawna: ustawa o ochronie przyrody, art. 86 ust. 1

Pułapka: Pomylenie pierśnicy (średnicy) z obwodem pnia i pominięcie mnożenia przez π.

Dlaczego tak: Opłatę za usunięcie drzewa ustala się na podstawie obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm, a nie pierśnicy (średnicy). Obwód oblicza się ze wzoru: obwód = π × średnica, zatem dla pierśnicy 20 cm obwód wynosi około 62,8 cm. Opłata wynosi iloczyn obwodu i stawki za 1 cm, czyli 62,8 cm × 100 zł/cm = 6280 zł (w zaokrągleniu do pełnych złotych). Odpowiedź a) błędnie przyjmuje pierśnicę jako obwód, a odpowiedź b) jest niepoprawna, ponieważ opłata nie jest zerowa.

Podstawa prawna: ustawa o ochronie przyrody, art. 84 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić pierśnicę (średnicę) z obwodem pnia, co prowadzi do błędnego wyniku 2000 zł.

Dlaczego tak: Opłatę za usunięcie drzewa ustala się na podstawie obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm (pierśnicy). Pierśnica 10 cm odpowiada obwodowi około 31,4 cm (obwód = π * średnica). Przy stawce 100 zł za 1 cm obwodu opłata wynosi 31,4 cm * 100 zł/cm = 3140 zł. Odpowiedź a) 1000 zł jest błędna, bo pomija przeliczenie średnicy na obwód. Odpowiedź c) 0 zł jest błędna, bo drzewo o pierśnicy 10 cm nie jest zwolnione z opłaty.

Podstawa prawna: ustawa o ochronie przyrody (Dz.U. 2026 poz. 13), art. 84 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić pierśnicę (średnicę) z obwodem i nie przeliczyć średnicy na obwód, co prowadzi do błędnego wyniku 1000 zł.

Dlaczego tak: Opłata za usunięcie drzewa jest naliczana od obwodu pnia, a nie od pierśnicy. Pierśnica 30 cm odpowiada obwodowi równemu pi razy średnica, czyli około 94,2 cm. Przy stawce 20 zł za 1 cm obwodu opłata wynosi 94,2 cm * 20 zł/cm = 1884 zł. Odpowiedź a) 600 zł jest błędna, ponieważ błędnie pomnożono pierśnicę przez stawkę, a odpowiedź c) jest błędna, gdyż drzewa o pierśnicy 30 cm nie są zwolnione z opłaty.

Podstawa prawna: ustawa o ochronie przyrody, art. 83 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić pierśnicę (średnicę) z obwodem pnia, co prowadzi do błędnego wyniku 600 zł.

Dlaczego tak: Opłatę za usunięcie drzewa oblicza się na podstawie obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm (pierśnicy). Pierśnica 30 cm odpowiada obwodowi około 94,2 cm (obwód = π * średnica, przyjmując π ≈ 3,14). Przy stawce 100 zł za 1 cm obwodu opłata wynosi 94,2 cm * 100 zł/cm = 9420 zł. Odpowiedź a) 3000 zł jest błędna, bo wynika z pomnożenia pierśnicy (30 cm) przez stawkę, a nie obwodu. Odpowiedź b) 0 zł jest błędna, ponieważ drzewo o pierśnicy 30 cm nie jest zwolnione z opłaty.

Podstawa prawna: ustawa o ochronie przyrody, art. 84 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić pierśnicę (średnicę) z obwodem pnia, co prowadzi do błędnego wyniku 3000 zł.

Dlaczego tak: Prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie wpisanym do rejestru zabytków wymaga zarówno pozwolenia na budowę, jak i pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Zgodnie z Prawem budowlanym, dla obiektów wpisanych do rejestru zabytków wymagane jest pozwolenie na budowę, a ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nakazuje uzyskanie pozwolenia konserwatora na prowadzenie robót przy takim obiekcie. Zgłoszenie nie jest wystarczające, ponieważ przepisy wymagają decyzji administracyjnych.

Podstawa prawna: ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. 2024 poz. 1292), art. 36 ust. 1 pkt 1; ustawa - Prawo budowlane (Dz.U. 2026 poz. 524), art. 39 ust. 1

Pułapka: Najłatwiej pomylić wymóg pozwolenia na budowę ze zgłoszeniem, nie dostrzegając, że dla zabytków przewidziano obowiązek uzyskania obu decyzji.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, w przypadku drzewa, które rozwidla się na wysokości 130 cm, za obwód pnia przyjmuje się sumę obwodu pnia o największym obwodzie oraz połowy obwodów pozostałych pni. Odpowiedź a jest błędna, ponieważ nie traktuje się każdego pnia jako odrębnego drzewa, a odpowiedź c jest błędna, ponieważ opłata naliczana jest jak za drzewo, a nie jak za krzew.

Podstawa prawna: ustawa o ochronie przyrody, art. 83 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić tę zasadę z zasadą dotyczącą krzewów lub zliczania pni jako odrębnych drzew.

Dlaczego tak: Przy wycenie nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków w podejściu porównawczym uwzględnia się ich unikalny charakter, wartość artystyczną i historyczną oraz ceny transakcyjne nieruchomości podobnych uzyskane na rynku lokalnym, regionalnym, krajowym lub zagranicznym. Wynika to z art. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który nakazuje ochronę zabytków ze względu na ich wartość historyczną, artystyczną i naukową, oraz z § 65 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości, który określa, że przy wycenie nieruchomości zabytkowych uwzględnia się ich cechy szczególne, w tym unikalny charakter i wartość artystyczną, a także stosuje odpowiednio ceny transakcyjne z różnych rynków. Wszystkie trzy elementy są zatem prawnie wymagane, a pominięcie któregokolwiek z nich prowadzi do nieprawidłowej wyceny.

Podstawa prawna: ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. 2024 poz. 1292), art. 5; rozporządzenie w sprawie wyceny nieruchomości (Dz.U. 2023 poz. 1832), § 65

Pułapka: Najłatwiej pominąć któryś z trzech elementów, myśląc, że wystarczy jeden lub dwa, podczas gdy wszystkie są obligatoryjne.

Dlaczego tak: Art. 129 ust. 1 Prawa ochrony środowiska stanowi, że w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości w związku z ochroną środowiska właścicielowi, użytkownikowi wieczystemu oraz osobie, której przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości, przysługuje odszkodowanie za poniesioną szkodę. Zatem wszystkie trzy podmioty wymienione w odpowiedziach a, b i c są uprawnione do roszczenia odszkodowawczego. Odpowiedzi te są zatem poprawne, a pytanie wymaga zaznaczenia wszystkich trzech.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2025 poz. 647), art. 129 ust. 1

Pułapka: Pytanie jest wielokrotnego wyboru, więc łatwo pominąć jedną z poprawnych odpowiedzi, zwłaszcza że obejmuje ono także osoby z ograniczonymi prawami rzeczowymi, a nie tylko właściciela i użytkownika wieczystego.

Dlaczego tak: Strefę ochronną ujęcia wody ustanawia, w drodze aktu prawa miejscowego, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, działając jako organ właściwy w sprawach gospodarowania wodami. Pozostałe podmioty, tj. starosta oraz wójt, burmistrz lub prezydent miasta, nie posiadają kompetencji do ustanawiania takiej strefy, gdyż ustawa przypisuje to zadanie wyłącznie dyrektorowi RZGW.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo wodne (Dz.U. 2025 poz. 960), art. 120 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić organy właściwe dla stref ochronnych ujęć wody z organami odpowiedzialnymi za inne formy ochrony, np. obszary ograniczonego użytkowania, gdzie właściwy jest inny organ.

Dlaczego tak: Użytek ekologiczny jest formą ochrony przyrody ustanawianą przez radę gminy w drodze uchwały, co wynika z ustawy o ochronie przyrody. Decyzje wójta lub starosty nie są właściwą formą dla ustanowienia tej formy ochrony, ponieważ ustawa przewiduje wyłącznie uchwałę rady gminy.

Podstawa prawna: ustawa o ochronie przyrody, art. 44 ust. 1

Pułapka: Pomylenie formy aktu prawnego - uchwały rady gminy z decyzją administracyjną organu wykonawczego.

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o ochronie przyrody, zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu może być wydane na wniosek posiadacza nieruchomości, ale tylko za zgodą właściciela (odpowiedź b), a także na wniosek zarządcy nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa (odpowiedź c). Odpowiedź a jest niepełna, ponieważ nie tylko właściciel lub użytkownik wieczysty może wystąpić z wnioskiem, ale także inne podmioty wskazane w przepisach.

Podstawa prawna: ustawa o ochronie przyrody, art. 83 ust. 1 i 2

Pułapka: Łatwo pominąć, że posiadacz nieruchomości może wystąpić z wnioskiem tylko za zgodą właściciela, a zarządca nieruchomości Skarbu Państwa ma samodzielną legitymację.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 129 ust. 1 Prawa ochrony środowiska, roszczenie o odszkodowanie za szkodę wynikającą z ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w związku z ochroną środowiska przedawnia się z upływem 2 lat od dnia wejścia w życie rozporządzenia lub aktu prawa miejscowego, które spowodowało to ograniczenie. Odpowiedź b jest zatem poprawna. Odpowiedzi a i c wskazują inne terminy (3 i 5 lat), które nie znajdują oparcia w przepisach.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2025 poz. 647), art. 129 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić ten termin z ogólnymi terminami przedawnienia roszczeń z Kodeksu cywilnego, ale tu ustawodawca przewidział krótszy, dwuletni termin.

Dlaczego tak: Definicja zadrzewień w ustawie o ochronie przyrody obejmuje drzewa i krzewy poza lasami, zajmujące obszar poniżej 0,1 ha, a także drzewa i krzewy wzdłuż szlaków komunikacyjnych oraz wysypiska kamieni i gruzowiska porośnięte drzewami i krzewami. Wszystkie trzy elementy są częścią legalnej definicji, dlatego odpowiedzi a, b i c są poprawne. Brak wskazania którejkolwiek z nich powoduje, że odpowiedź jest niepełna.

Podstawa prawna: ustawa o ochronie przyrody, art. 5 pkt 22

Pułapka: Łatwo pominąć któryś z elementów definicji, ponieważ pytanie wymaga wskazania wszystkich trzech poprawnych odpowiedzi naraz.

Dlaczego tak: Zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów wydaje organ właściwy ze względu na status nieruchomości: starosta dla nieruchomości gminnych, wójt/burmistrz/prezydent dla nieruchomości osób fizycznych, a wojewódzki konserwator zabytków, gdy drzewa lub krzewy są objęte ochroną konserwatorską. Pozostałe odpowiedzi są niepełne, gdyż każda z nich dotyczy tylko jednego przypadku, a pytanie wymaga wskazania wszystkich właściwych organów.

Podstawa prawna: ustawa o ochronie przyrody (Dz.U. 2026 poz. 13), art. 83 ust. 1 i 2; ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. 2024 poz. 1292), art. 6 ust. 1

Pułapka: Najłatwiej pominąć, że w przypadku nieruchomości gminnych właściwy jest starosta, a nie wójt, oraz że wojewódzki konserwator zabytków ma kompetencję tylko w odniesieniu do drzew i krzewów objętych ochroną konserwatorską.

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o ochronie przyrody, usunięcie krzewów z nieruchomości wymaga zgody organu gminy, którym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z wyjątkiem przypadków, gdy nieruchomość stanowi własność gminy - wówczas zgodę wydaje starosta. Odpowiedź c jest błędna, ponieważ zgoda jest wymagana, a odpowiedź b jest poprawna, gdyż dotyczy nieruchomości osób fizycznych, gdzie właściwy jest organ gminy.

Podstawa prawna: ustawa o ochronie przyrody, art. 83 ust. 1 i 2

Pułapka: Łatwo pomylić właściwość organu w zależności od tego, czy nieruchomość jest własnością gminy, czy innych podmiotów.

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o ochronie przyrody, usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości wymaga zezwolenia, chyba że przepisy stanowią inaczej. W przypadku drzew ozdobnych na działce gruntu, właściwym organem do wydania takiej zgody jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, co wynika z art. 83 ust. 1 tej ustawy. Odpowiedź a jest błędna, ponieważ starosta nie jest organem właściwym w tej sprawie, a odpowiedź c jest błędna, ponieważ zgoda jest wymagana, chyba że zachodzą wyjątki przewidziane w ustawie.

Podstawa prawna: ustawa o ochronie przyrody, art. 83 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić właściwość organów - w przypadku drzew na terenach innych niż lasy, decyzję wydaje organ gminy, a nie starosta.