Prawo i postępowanie administracyjne

Dlaczego tak: Organem administracji architektoniczno-budowlanej wyższego stopnia w stosunku do starosty jest wojewoda, co wynika z art. 17 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego jest odpowiednio wojewoda lub samorządowe kolegium odwoławcze. Wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego i Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego są organami nadzoru budowlanego, a nie organami administracji architektoniczno-budowlanej wyższego stopnia.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2025 poz. 1691), art. 17 pkt 1

Pułapka: Łatwo pomylić organy nadzoru budowlanego z organami administracji architektoniczno-budowlanej, które są odrębnymi kategoriami organów.

To pytanie pojawiło się już 4 razy na egzaminie (sesje: 2017-05-25, 2022-06-02, 2024-03-19, 2025-06-25).

Dlaczego tak: Spory o wysokość odszkodowania za ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania są sprawami cywilnymi, ponieważ dotyczą roszczeń odszkodowawczych między podmiotami prawa prywatnego. Zgodnie z art. 129 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w takich sprawach właściwe są sądy powszechne. Samorządowe kolegia odwoławcze rozpoznają odwołania w postępowaniu administracyjnym, a sądy administracyjne kontrolują legalność decyzji administracyjnych, nie zaś rozstrzygają spory cywilne.

Podstawa prawna: ustawa o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2026 poz. 399), art. 129

Pułapka: Łatwo pomylić właściwość sądów administracyjnych z powszechnymi, gdyż sprawa dotyczy aktu administracyjnego (ustanowienia obszaru), ale samo odszkodowanie jest roszczeniem cywilnym.

To pytanie pojawiło się już 4 razy na egzaminie (sesje: 2017-05-25, 2018-06-21, 2022-12-01, 2024-04-23).

Dlaczego tak: Główny Geodeta Kraju jest centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach geodezji i kartografii, co wynika wprost z art. 6 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Minister właściwy do spraw architektury i budownictwa oraz minister właściwy do spraw wewnętrznych nie pełnią tej funkcji, gdyż ustawa przypisuje ją wyłącznie Głównemu Geodecie Kraju.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2024 poz. 1151), art. 6 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić Głównego Geodetę Kraju z ministrem właściwym do spraw budownictwa, który nadzoruje tę dziedzinę, ale nie jest organem właściwym w sprawach geodezji i kartografii.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2016-05-19, 2020-07-30, 2024-06-25).

Dlaczego tak: Operat szacunkowy sporządzony przez biegłego rzeczoznawcę dostarcza organowi wiadomości specjalnych, które są niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy wymagającej wiedzy specjalistycznej. Stanowi on dowód w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Nie zwalnia jednak organu z obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego, ponieważ organ musi ocenić wiarygodność i moc dowodu oraz może zasięgnąć dodatkowych opinii.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2025 poz. 1691), art. 75 i art. 84

Pułapka: Najłatwiej pomylić rolę operatu jako dowodu z całkowitym zwolnieniem organu z postępowania dowodowego, co jest błędne, gdyż organ zachowuje obowiązek oceny dowodów.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2016-11-17, 2021-07-22, 2021-12-02).

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 156 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie stwierdza się nieważności decyzji, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a w przypadku decyzji, na podstawie której nabyto prawo lub stwierdzono nabycie prawa - dwadzieścia lat. Jednakże dla decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego ustawodawca przewidział krótszy termin, wynoszący 12 miesięcy. Pozostałe odpowiedzi (3 i 6 miesięcy) są błędne, gdyż nie odpowiadają temu szczególnemu terminowi.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2025 poz. 1691), art. 156 § 3

Pułapka: Łatwo pomylić ogólny termin z art. 156 § 3 k.p.a. (10 lat) z terminem szczególnym dla decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego, który wynosi 12 miesięcy.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2016-09-15, 2017-09-21, 2023-03-23).

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 17 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego (w tym gminy) jest samorządowe kolegium odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Wojewoda i starosta nie są organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu dla gminy, gdyż nie przysługuje im ogólne właściwość do rozpatrywania odwołań od decyzji wydawanych przez organy gminy.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2025 poz. 1691), art. 17 pkt 2

Pułapka: Łatwo pomylić organ wyższego stopnia z organem nadzoru - wojewoda sprawuje nadzór nad działalnością gminy, ale nie jest organem odwoławczym w rozumieniu k.p.a.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2017-08-03, 2021-12-02, 2025-05-14).

Dlaczego tak: Pozytywna ocena dowodów dotyczących pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP jest czynnością materialno-techniczną, która nie rozstrzyga o prawach ani obowiązkach strony, lecz jedynie potwierdza określony stan faktyczny. Zgodnie z art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawach dotyczących potwierdzenia określonych faktów lub stanów prawnych organ wydaje zaświadczenie, jeżeli jest to niezbędne do ochrony praw obywatela. Decyzja i postanowienie są natomiast formami rozstrzygania spraw administracyjnych, a nie potwierdzania faktów, dlatego są tu nieprawidłowe.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2025 poz. 1691), art. 123

Pułapka: Łatwo pomylić zaświadczenie z decyzją, gdyż obie formy dotyczą indywidualnej sprawy, ale zaświadczenie nie rozstrzyga sprawy co do istoty, a jedynie potwierdza istniejący stan.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2023-10-26, 2024-10-22, 2025-06-25).

Dlaczego tak: Artykuł 28 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że stroną postępowania administracyjnego może być każdy, kto ma w tym interes prawny lub obowiązek, a także organizacja społeczna, która ma interes prawny lub obowiązek w danej sprawie. Przepis ten nie ogranicza kręgu podmiotów do osób fizycznych, lecz obejmuje również osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. W związku z tym wszystkie wymienione w pytaniu podmioty - osoba prawna, osoba fizyczna i organizacja społeczna - mogą być stroną postępowania administracyjnego.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2025 poz. 1691), art. 28

Pułapka: Pytanie wydaje się proste, ale łatwo pominąć organizacje społeczne, które również mogą być stroną, jeśli mają interes prawny lub obowiązek w sprawie.

To pytanie pojawiło się już 3 razy na egzaminie (sesje: 2017-08-03, 2019-07-04, 2021-06-24).

Dlaczego tak: Od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez naczelny organ administracji państwowej nie przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia, ponieważ taki organ nie istnieje. Zamiast tego strona może zwrócić się do tego samego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, co wynika z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiedź a jest błędna, gdyż naczelne organy mogą wydawać decyzje w pierwszej instancji, a odpowiedź c jest błędna, ponieważ zasada dwuinstancyjności nie oznacza, że zawsze istnieje organ wyższego stopnia.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2025 poz. 1691), art. 127 § 3

Pułapka: Łatwo pomylić zasadę dwuinstancyjności z obowiązkiem istnienia organu wyższego stopnia, podczas gdy w przypadku organów naczelnych ustawodawca przewidział wyjątek w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2016-12-08, 2021-10-28).

Dlaczego tak: Organami administracji geodezyjnej i kartograficznej są marszałek województwa oraz starosta, co wynika z art. 6a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Wojewoda nie jest wymieniony w tym przepisie jako organ tej administracji, dlatego odpowiedź a jest błędna.

Podstawa prawna: ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2024 poz. 1151), art. 6a

Pułapka: Łatwo pomylić wojewodę z organami administracji geodezyjnej, gdyż pełni on rolę nadzorczą, ale nie jest organem tej administracji w rozumieniu ustawy.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2024-09-17, 2025-06-25).

Dlaczego tak: Rekompensata za pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami RP jest przyznawana w drodze decyzji administracyjnej, którą wydaje wojewoda. Starosta nie ma kompetencji w tym zakresie, a sąd powszechny nie orzeka o przyznaniu takiej rekompensaty, gdyż sprawa należy do właściwości organów administracji publicznej.

Podstawa prawna: ustawa o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2026 poz. 399), art. 212

Pułapka: Łatwo pomylić właściwość wojewody ze starostą, który w innych sprawach z zakresu gospodarki nieruchomościami często jest organem pierwszej instancji.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2017-04-20, 2017-09-21).

Dlaczego tak: Zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości w celu wybudowania urządzenia infrastruktury technicznej jest formą władczego rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, co odpowiada decyzji administracyjnej. Postanowienie rozstrzyga kwestie proceduralne, a uchwała jest aktem organu kolegialnego, nie zaś starosty jako organu administracji publicznej.

Podstawa prawna: ustawa o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2026 poz. 399), art. 124 ust. 1

Pułapka: Łatwo pomylić decyzję z postanowieniem, gdyż oba są aktami administracyjnymi, ale decyzja kończy sprawę co do istoty, a postanowienie dotyczy kwestii ubocznych.

To pytanie pojawiło się już 2 razy na egzaminie (sesje: 2016-12-08, 2017-11-30).

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej może nadać decyzji, od której służy odwołanie, rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowy interes strony. Decyzja zezwalająca na czasowe zajęcie nieruchomości w celu wybudowania urządzenia infrastruktury technicznej może być uznana za taką, która wymaga natychmiastowego wykonania ze względu na interes społeczny, a starosta, jako organ wydający decyzję, ma kompetencję do nadania rygoru według własnej oceny, bez konieczności uzyskiwania zgody wojewody. Odpowiedź a jest błędna, ponieważ przepis wprost dopuszcza nadanie rygoru. Odpowiedź b jest błędna, gdyż kodeks nie przewiduje wymogu zgody wojewody w tej sytuacji.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2025 poz. 1691), art. 108

Pułapka: Najłatwiej pomylić nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności z decyzjami, które wymagają zatwierdzenia przez organ wyższego stopnia, podczas gdy w tym przypadku starosta działa samodzielnie.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej może nadać decyzji, od której służy odwołanie, rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowy interes strony. Decyzja o czasowym zajęciu nieruchomości w celu wybudowania urządzenia infrastruktury technicznej może być uznana za niezbędną ze względu na interes społeczny, a zatem starosta, jako organ wydający decyzję, może według własnej oceny nadać jej rygor natychmiastowej wykonalności, bez konieczności uzyskiwania zgody wojewody. Odpowiedzi a i b są błędne, ponieważ przepis nie wymaga zgody wojewody ani nie wyłącza możliwości nadania rygoru w tej sytuacji.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2025 poz. 1691), art. 108 § 1

Pułapka: Najczęstsza pułapka to mylne skojarzenie, że decyzje dotyczące nieruchomości wymagają zgody wojewody, podczas gdy Kodeks postępowania administracyjnego daje organowi swobodę w nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności.

Dlaczego tak: W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada swobodnej oceny dowodów, co oznacza, że każdy środek dowodowy, który przyczynia się do wyjaśnienia sprawy, może być dopuszczony, w tym także dowód z oświadczenia strony złożony pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Brak dokumentów urzędowych nie wyklucza przeprowadzenia innych dowodów, a organ ma obowiązek zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Odpowiedź b jest błędna, ponieważ postępowanie administracyjne nie jest ograniczone wyłącznie do dokumentów urzędowych.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2025 poz. 1691), art. 75, art. 77, art. 80

Pułapka: Najłatwiej pomylić zasadę swobodnej oceny dowodów z wymogiem urzędowego poświadczenia faktów, co prowadzi do błędnego wyboru odpowiedzi b.

Dlaczego tak: Wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną należy do właściwości organu, który wydał decyzję w ostatniej instancji, co wynika z art. 150 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ ten ma pełną wiedzę o sprawie i może ponownie ocenić jej okoliczności. Sąd administracyjny nie jest organem administracji publicznej i nie może wznowić postępowania, a organ nadrzędny nie jest właściwy, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2025 poz. 1691), art. 150 § 1

Pułapka: Łatwo pomylić wznowienie postępowania z innymi nadzwyczajnymi trybami, takimi jak stwierdzenie nieważności decyzji, gdzie właściwość może być inna.

Dlaczego tak: Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, wydawana na podstawie art. 11a ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, ma charakter kompleksowy i zastępuje wiele innych decyzji. W szczególności zatwierdza podział nieruchomości, które tylko w części znajdują się w pasie drogowym, ustala lokalizację szczegółową pasa drogowego oraz reguluje stan prawny nieruchomości (lub ich części) znajdujących się w tym pasie. Wszystkie te elementy są integralną częścią decyzji, co potwierdza, że odpowiedzi a, b i c są poprawne. Pozostałe odpowiedzi nie występują w pytaniu, więc nie ma potrzeby ich omawiania.

Podstawa prawna: ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. 2024 poz. 311), art. 11a ust. 1

Pułapka: Łatwo pomyśleć, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dotyczy tylko lokalizacji, a nie obejmuje kwestii podziałów i regulacji stanów prawnych, które są rozstrzygane w tej samej decyzji.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 98 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawach dotyczących ustalenia warunków zabudowy, jeżeli zachodzi potrzeba uzyskania informacji lub dokumentów od organów administracji publicznej, postępowanie można zawiesić na czas nie dłuższy niż 9 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Odpowiedź b jest zatem poprawna, natomiast odpowiedzi a i c wskazują błędne okresy (3 i 12 miesięcy), które nie znajdują oparcia w tym przepisie.

Podstawa prawna: ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2025 poz. 1691), art. 98 § 1

Pułapka: Łatwo pomylić ten termin z ogólnym terminem zawieszenia postępowania (3 miesiące) lub z maksymalnym terminem załatwienia sprawy (1 miesiąc, 2 miesiące), podczas gdy dla warunków zabudowy ustawodawca przewidział szczególny, dłuższy okres 9 miesięcy.

Dlaczego tak: Rozgraniczenie nieruchomości może być przeprowadzone w trybie administracyjnym przez organy gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) lub w trybie sądowym przez sąd powszechny. Starosta nie jest organem właściwym w sprawach rozgraniczenia, gdyż jego kompetencje dotyczą innych czynności geodezyjnych i gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa.

Podstawa prawna: ustawa o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2026 poz. 399), art. 29 ust. 1 i art. 31 ust. 1; ustawa - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 527 i nast.

Pułapka: Łatwo pomylić kompetencje starosty z kompetencjami wójta, burmistrza, prezydenta miasta, zwłaszcza w kontekście innych postępowań geodezyjnych.

Dlaczego tak: Obowiązek podatkowy z tytułu zasiedzenia nieruchomości powstaje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego zasiedzenie, ponieważ dopiero wtedy nabycie własności staje się pewne i udokumentowane. Odpowiedź a jest błędna, gdyż spełnienie warunków zasiedzenia nie jest wystarczające dla celów podatkowych, a odpowiedź b błędna, gdyż zasiedzenie stwierdza sąd, a nie organ administracji.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. 2026 poz. 478), art. 6 ust. 4

Pułapka: Łatwo pomylić chwilę materialnoprawną nabycia własności przez zasiedzenie z chwilą, od której powstaje obowiązek podatkowy - ta ostatnia jest przesunięta do momentu uprawomocnienia postanowienia sądu.